Για τον προσεχή Σεπτέμβριο μετακινείται η παράδοση του πρώτου τμήματος του ΒΟΑΚ, Νεάπολη–Άγιος Νικόλαος, συνολικού ύψους 169 εκατ. που κατασκευάζεται ως δημόσιο έργο. Την ίδια στιγμή νέα δεδομένα διαμορφώνονται και στο χρηματοδοτικό σκέλος του γειτονικού ΣΔΙΤ, Χερσόνησος–Νεάπολη. Για το έργο προϋπολογισμού 330 εκ. και μήκους 22,5 χιλιομέτρων η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζεται κατά 33 εκατ. ευρώ.
Στην πραγματικότητα, για το Νεάπολη–Άγιος Νικόλαος που εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης το 2021 «τρέχουν» πλέον δύο διαφορετικά χρονοδιαγράμματα. Η 31η Αυγούστου 2026 αφορά στην ολοκλήρωση του αντικειμένου που συνδέεται με το RRF ενώ η συνολική υλοποίηση του δημόσιου έργου έχει μετατεθεί, με απόφαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, για τις 30 Οκτωβρίου 2027.
Πρόκειται για μια σημαντική μεταβολή από τον αρχικό σχεδιασμό του ΣΔΙΤ με προθεσμία ολοκλήρωσης τον Σεπτέμβριο του 2025. Το έργο βρέθηκε αντιμέτωπο με σειρά προβλημάτων και καθυστερήσεων, με σημαντικότερες εκείνες που συνδέονται με τις απαλλοτριώσεις, τις μετατοπίσεις δικτύων κοινής ωφέλειας και τις αναγκαίες τροποποιήσεις μελετών που
οδήγησαν σε επανασχεδιασμό κρίσιμων τμημάτων του έργου.
Η τελευταία, 6η τροποποίηση της απόφασης ένταξης, που υπογράφει ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, με ημερομηνία 31 Ιουνίου μεταθέτει την ημερομηνία λήξης του ενταγμένου στο Ταμείο έργου από τα τέλη Ιουλίου στις 31 Αυγούστου 2026 και αναπροσαρμόζει μερικώς τη συνολική δημόσια δαπάνη από 206,34 εκατ. ευρώ σε 201,38 εκατ. ευρώ.
Πίσω από τη μεταβολή αυτή υπάρχει σημαντική εσωτερική ανακατανομή των δαπανών, καθώς αυξάνεται αισθητά το κόστος των απαλλοτριώσεων, ενώ στον συνολικό χρηματοδοτικό λογαριασμό εμφανίζεται και αποζημίωση άνω των 20 εκατ. ευρώ προς τον ανάδοχο για θετικές ζημιές.
Στα 18,5 εκατ. οι απαλλοτριώσεις
Ειδικότερα, η δημόσια δαπάνη για τις απαλλοτριώσεις του δημόσιου έργου αυξάνεται από 11,55 εκατ. ευρώ σε 18,55 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 7 εκατ. ευρώ. Η αύξηση προκύπτει από νέες πράξεις αναγνώρισης δαπανών με βάση την απόφαση 73/2025 του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, η οποία καθόρισε τις οριστικές τιμές μονάδας αποζημίωσης των ακινήτων, καθώς και τις δικηγορικές αμοιβές και τα δικαστικά έξοδα για εκτάσεις που απαλλοτριώθηκαν στο επίμαχο τμήμα. Η αύξηση της δαπάνης των απαλλοτριώσεων συνοδεύεται από αντίστοιχη μείωση της δημόσιας δαπάνης του κυρίως του κατασκευαστικού υποέργου.
Σύμφωνα με τον αναλυτικό χρηματοδοτικό πίνακα, ο εκτιμώμενος προϋπολογισμός των απαλλοτριώσεων ανέρχεται πλέον σε 18,546 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 12,95 εκατ. ευρώ αποτελούν συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης.
Οι απαλλοτριώσεις είχαν προκαλέσει, άλλωστε, και προηγούμενη ανατροπή στη χρηματοδότηση του έργου. Με προγενέστερη απόφαση είχαν απενταχθεί περίπου 38 εκατ. ευρώ, καθώς είχε αξιολογηθεί ότι, ακόμη και εάν οι διαδικασίες πληρωμής επιταχύνονταν σημαντικά, δεν ήταν ρεαλιστικό να έχει κλείσει η συγκεκριμένη εκκρεμότητα εγκαίρως για τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης.
Πώς χρηματοδοτούνται τα 14,5 χιλιόμετρα
Το έργο Νεάπολη–Άγιος Νικόλαος αφορά στη μετατροπή του υφιστάμενου άξονα σε αυτοκινητόδρομο, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας και ΛΕΑ ανά κατεύθυνση. Το συνολικό μήκος του είναι 14,5 χιλιόμετρα, από την πρώτη είσοδο της Νεάπολης έως τον κόμβο Κριτσάς.
Το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως προαναφέραμε, δεν χρηματοδοτεί το σύνολο της χάραξης. Η χρηματοδότηση αφορά στο τμήμα μήκους 10,2 χιλιομέτρων ενώ το υπόλοιπο αντικείμενο καλύπτεται από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Από τους τρεις ανισόπεδους κόμβους –Νεάπολης, Λιμνών και Αγίου Νικολάου– το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί τον κόμβο Λιμνών, ενώ οι άλλοι δύο καλύπτονται από εθνικούς πόρους.
Το «ψαλίδι» στο Χερσόνησος–Νεάπολη
Την ίδια ώρα, σημαντικές αλλαγές επέρχονται και στο γειτονικό τμήμα Χερσόνησος–Νεάπολη. Με απόφαση που υπέγραψε στις 4 Αυγούστου ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης στο έργο μειώνεται από 90 εκατ. ευρώ σε 56,999 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 33 εκατ. ευρώ, χωρίς όμως να μεταβάλλεται η συνολική δημόσια δαπάνη.
Η ουσιαστική αλλαγή δεν περιορίζεται στο ύψος της χρηματοδότησης. Με τη νέα απόφαση προσδιορίζεται πολύ πιο αυστηρά το φυσικό αντικείμενο που θα πληρώσει το Ταμείο Ανάκαμψης. Σε αυτό περιλαμβάνονται όλες οι έρευνες και μελέτες του έργου, οι φάσεις Α και Β των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής αντιστήριξης της σήραγγας Σ1 και η γέφυρα Γ6.
Αντίθετα, η ολοκλήρωση των αντίστοιχων φάσεων των σηράγγων Σ2 και Σ3 εντάσσεται στη Χρηματοδοτική Συμβολή του Δημοσίου, εκτός δηλαδή του συγκεκριμένου αντικειμένου που καλύπτει το Ταμείο.
Παράλληλα, η ίδια απόφαση μεταθέτει την ημερομηνία ολοκλήρωσης του χρηματοδοτούμενου αντικειμένου από τις 31 Ιουλίου στις 31 Αυγούστου 2026, ημερομηνία έως την οποία θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί και παραληφθεί οι επιλέξιμες εργασίες και να υπάρχουν τα απαιτούμενα έγγραφα πιστοποίησης για την επίτευξη των οροσήμων.
Το μήνυμα του υπουργείου για τα ορόσημα
Παρά τις αναπροσαρμογές, τις παρατάσεις και τις αλλαγές στο χρηματοδοτικό αντικείμενο, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών επιμένει με κάθε ευκαιρία ότι τα ορόσημα που έχουν συμφωνηθεί για τα έργα του ΒΟΑΚ θα τηρηθούν.
Η πορεία των εργασιών βρέθηκε και πριν από λίγες ημέρες στο επίκεντρο επίσκεψης στον ΒΟΑΚ του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρήστου Δήμα και του υφυπουργού Υποδομών Νίκου Ταχιάου, σε μια περίοδο κατά την οποία η πίεση για την ολοκλήρωση και πιστοποίηση των επιλέξιμων εργασιών κορυφώνεται.
