Όποια ή όποιος καταγγέλλει σεξουαλική βία στο Ιράν , μάλλον περιμένει ότι θα προκαλέσει αντιδράσεις. Ίσως γι αυτό προτίμησε την ανώνυμη καταγγελία η νεαρή γυναίκα που κατηγορεί τον Πεγμάν Τζαμσιντί για σεξουαλική βία. Ο Τζαμσιντί είναι ένας από τους πιο γνωστούς ηθοποιούς στο Ιράν και πρώην ποδοσφαιριστής, μία διασημότητα από κάθε άποψη. Μέχρι στιγμής περισσότεροι είναι αυτοί που εκδηλώνουν τη συμπαράστασή τους σε εκείνον, παρά στη νεαρή γυναίκα. Κάνουν λόγο για «δολοφονία χαρακτήρων», για ζήλειες και συνωμοσίες απέναντι στον 48χρονο.
Είναι μία «υπόθεση MeToo», που συγκλονίζει το Ιράν. Όμως η δημόσια συζήτηση αναζωπυρώθηκε και ίσως άλλαξε κατεύθυνση, από τη στιγμή που η γνωστή δημοσιογράφος Ελαλέχ Μοχαμαντί μίλησε με την καταγγέλλουσα και με τη μητέρα της. Η νεαρή γυναίκα κάνει λόγο για βιασμό μέσα στο σπίτι του Τζαμσιντί και λέει ότι της προσφέρθηκαν πολλά χρήματα για να σιωπήσει και να αποσύρει την καταγγελία.
Η απάντηση του καταγγελόμενου
Ο Τζαμσιντί αποφυλακίζεται με εγγύηση και φεύγει στο εξωτερικό «για οικογενειακούς λόγους», όπως υποστηρίζει. Δεν παραλείπει όμως να γνωστοποιήσει τη δική του εκδοχή και να μιλήσει για «βρώμικη καμπάνια συκοφαντίας» και για «ψέματα». Σύντομα, λέει, θα επιστρέψει στο Ιράν.
Ο κόσμος του θεάματος που γνωρίζει τον Τζαμσιντί εμφανίζεται διχασμένος. «Εντελώς αθώος δεν είναι» λέει ένας σκηνοθέτης από την Τεχεράνη, αλλά από την άλλη πλευρά «δεν μπορεί να φανταστεί» ότι είναι και ένοχος βιασμού.
Αλλάζουν τα κοινωνικά πρότυπα
Η καταγγελία εντάσσεται σε μία ευρύτερη συζήτηση, που ξεκίνησε στις ΗΠΑ με την «υπόθεση Χάρβεϊ Γουάνστιν» το 2017 και έκτοτε προκαλεί ρωγμές σε κυρίαρχες δομές εξουσίας, αλλά και στην «Ομερτά» που επικρατεί γύρω από υποθέσεις σεξουαλικής βίας.
Και στο Ιράν εκδηλώνεται τα τελευταία χρόνια το κίνημα #MeToo. Η δυσπιστία, τα κοινωνικά ταμπού, αλλά και κάποια νομικά κωλύματα φαίνεται να δυσχεραίνουν τη δημόσια συζήτηση. Κι όμως, κάτι αλλάζει μετά τις μαζικές διαδηλώσεις με σύνθημα «Γυναίκα, ζωή, ελευθερία» το 2022, μετά τον θάνατο υπό μυστηριώδεις συνθήκες της Μαχσά Αμινί, την οποία είχε συλλάβει η ιρανική Αστυνομία Ηθών με την κατηγορία ότι δεν φορούσε «σωστά» την ισλαμική μαντήλα.
Μία ψυχολόγος από την Τεχεράνη, που δεν θέλει να αποκαλύψει το όνομά της, δηλώνει στο Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (dpa) ότι η υπόθεση της νεαρής γυναίκας που καταγγέλλει βιασμό ουσιαστικά ακολουθεί την «πεπατημένη» του παρελθόντος, δηλαδή «ο μεν άνδρας εμφανίζεται ωσάν να ήταν εκείνος το πραγματικό θύμα, που υποφέρει από τις ίντριγκες του περιβάλλοντός του ή υποκύπτει στα θέλγητρα μίας γυναίκας», ενώ η γυναίκα είναι εκείνη που φοβάται «μήπως αμαυρωθεί το όνομά της». Ωστόσο, στο πλαίσιο του γυναικείου κινήματος η συζήτηση για τις κοινωνικές ανισότητες γίνεται όλο και πιο ηχηρή. «Η σύγκρουση και η κατάρρευση των ειδώλων δεν είναι κάτι που αφορά αποκλειστικά πατριαρχικές κοινωνίες όπως το Ιράν», επισημαίνει.
Ο λόγος στη Δικαιοσύνη. Ή και όχι
Ελάχιστες είναι οι επώνυμες γυναίκες που υποστηρίζουν δημοσίως την καταγγελία της νεαρής γυναίκας απέναντι στον Τζαμσιντί. Μία από αυτές είναι η ηθοποιός Μαριάμ Χονταραμί. Όπως αναφέρει στο Instagram, «σε μία κοινωνία εχθρική προς τις γυναίκες θεωρείται έγκλημα να μιλάς για την προσωπική σου οδύνη», ενώ αντιθέτως «η σιωπή υποδεικνύεται ως, ο μόνος ασφαλής δρόμος».
Δεν λείπουν όμως και οι κρατικές παρεμβάσεις στην υπόθεση της νεαρής γυναίκας. Λίγο αφότου δημοσιεύθηκε η συνέντευξη με τη, δημοσιογράφο Ελαλέχ Μοχαμαντί στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας Hammihan, οι αρχές μπλόκαραν την πρόσβαση στην ιστοσελίδα. Στο μεταξύ πάντως, μία ακόμη Ιρανή που ζει στο Παρίσι εμφανίστηκε στη δημοσιότητα για να καταγγείλει και εκείνη τον Τζαμσιντί για σεξουαλική βία.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η υπόθεση θα καταλήξει στα δικαστήρια. Σε ακραίες περιπτώσεις το ισλαμικό δίκαιο στο Ιράν προβλέπει ακόμη και την ποινή του θανάτου για έναν βιαστή. Προβλέπει όμως και τη δυνατότητα της «συγχώρεσης» από την πλευρά του θύματος, ακόμη και αν έχει καταδικαστεί ο δράστης.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Πηγή: Deutsche Welle
