Aldrich Ames: Ο πιο επιζήμιος διπλός πράκτορας στην ιστορία των ΗΠΑ

Ο Aldrich Ames πέρασε σχεδόν μια δεκαετία πουλώντας μυστικές πληροφορίες στη Σοβιετική Ένωση, εκθέτοντας σε κίνδυνο περισσότερες από 100 μυστικές επιχειρήσεις και οδηγώντας στο θάνατο τουλάχιστον 10 δυτικών μυστικών πρακτόρων. Στις 28 Απριλίου 1994, ο διπλός πράκτορας φυλακίστηκε ισόβια. Τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους, το BBC συνομίλησε με έναν από τους κατασκόπους που προδόθηκε από τον Ames, αλλά ο οποίος έζησε για να διηγηθεί την ιστορία.

Το 1985, Σοβιετικοί πράκτορες που εργάζονταν για τη CIA άρχισαν ξαφνικά να εξαφανίζονται. Ένας μετά τον άλλον, συλλαμβάνονταν από τη σοβιετική υπηρεσία πληροφοριών, την KGB, ανακρίνονταν και, πολύ συχνά, εκτελούνταν.

Ο Oleg Gordievsky ήταν ένας από αυτούς τους διπλούς πράκτορες. Ως επικεφαλής του γραφείου της KGB στο Λονδίνο, δούλευε κρυφά για την υπηρεσία πληροφοριών του Ηνωμένου Βασιλείου, την MI6, για αρκετά χρόνια. Αλλά μια μέρα βρέθηκε στη Μόσχα, ναρκωμένος, εξαντλημένος μετά από πέντε ώρες ανάκρισης και αντιμέτωπος με θάνατο. Ο Gordievsky γλίτωσε οριακά, αφού η MI6 τον έβγαλε κρυφά από τη Σοβιετική Ένωση μέσα στο πορτμπαγκάζ ενός αυτοκινήτου.

Στη συνέχεια, ο Gordievsky προσπάθησε να βρει ποιος τον είχε παραδώσει. «Για σχεδόν εννέα χρόνια μαντεύω ποιος ήταν ο άνθρωπος, ποια ήταν η πηγή που με πρόδωσε, και δεν είχα καμία απάντηση», δήλωσε στο BBC στις 28 Φεβρουαρίου 1994. Δύο μήνες αργότερα, ο Gordievsky θα έπαιρνε την απάντησή του όταν ο βετεράνος αξιωματικός της CIA Aldrich Ames σηκώθηκε σε δικαστήριο των ΗΠΑ και ομολόγησε ότι εξέθεσε «σχεδόν όλους τους σοβιετικούς πράκτορες της CIA και άλλων αμερικανικών και ξένων υπηρεσιών που γνώριζα».

Στις 28 Απριλίου 1994, ο Ames παραδέχτηκε ότι είχε αποκαλύψει τις ταυτότητες περισσότερων από 30 πρακτόρων που κατασκόπευαν για τη Δύση και είχε θέσει σε κίνδυνο περισσότερες από 100 μυστικές επιχειρήσεις. Γνωστός στην KGB με το κωδικό του όνομα Kolokol (Η Καμπάνα στα ρωσικά), η προδοσία του Ames είχε ως αποτέλεσμα την εκτέλεση τουλάχιστον 10 μυστικών πρακτόρων της CIA, συμπεριλαμβανομένου του στρατηγού Dmitri Polyakov, ανώτερου αξιωματούχου των μυστικών υπηρεσιών του σοβιετικού στρατού, ο οποίος παρείχε πληροφορίες στη Δύση για περισσότερα από 20 χρόνια. Ο Ames, ο πιο επιζήμιος διπλός πράκτορας της KGB στην ιστορία των ΗΠΑ, καταδικάστηκε σε ισόβια χωρίς αναστολή.

Ακριβώς όπως η αποκάλυψη του Βρετανού κατασκόπου Kim Philby ως σοβιετικού πράκτορα τη δεκαετία του 1960 είχε συγκλονίσει το βρετανικό κατεστημένο, ήταν «τώρα η σειρά της Ουάσιγκτον να αντικρίζει την έκταση της ζημιάς του Ames», δήλωσε ο Tom Mangold το 1994, στον οποίο είχε παραχωρήσει συνέντευξη ο Oleg Gordievsky.

Ήταν ο ρόλος του Ames ως επικεφαλής του τμήματος σοβιετικής αντικατασκοπείας της CIA που του επέτρεψε να προκαλέσει τέτοια ζημιά. Του παρείχε σχεδόν απεριόριστη πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες σχετικά με τις μυστικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά της ΕΣΣΔ και, κυρίως, τις ταυτότητες των πρακτόρων στο πεδίο. Η θέση του Ames σήμαινε επίσης ότι μπορούσε να παρακολουθεί τις αναφορές άλλων δυτικών υπηρεσιών κατασκοπείας. Με αυτόν τον τρόπο ήρθε σε επαφή μαζί του ο πολυτιμότερος κατάσκοπος του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Gordievsky, ένας συνταγματάρχης της KGB που μετέφερε ζωτικής σημασίας πληροφορίες σε δύο βρετανικές υπηρεσίες, την MI6 και την MI5. Αυτές οι συναντήσεις θα δημιουργούσαν την παράξενη κατάσταση κατά την οποία «ο κορυφαίος αποστάτης της KGB ενημερωνόταν από τον κορυφαίο χαφιέ της KGB», δήλωσε ο Mangold.

«Οι Αμερικανοί ήταν πολύ διεξοδικοί και πραγματικά πολύ καλοί στην ενημέρωση», δήλωσε ο Gordievsky. «Ήμουν ενθουσιασμένος. Μου άρεσαν οι Αμερικανοί. Ήθελα να μοιραστώ τις γνώσεις μου μαζί τους και τώρα συνειδητοποιώ ότι ο Ames καθόταν εκεί. Πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να τα είχε μεταφέρει όλα στην KGB».

Αλκοόλ και διαζύγιο

Ο Ames είχε εκτεθεί στον κόσμο των κατασκόπων σε νεαρή ηλικία. Ο πατέρας του ήταν αναλυτής της CIA και βοήθησε τον γιο του να βρει δουλειά στην Υπηρεσία όταν εγκατέλειψε το κολέγιο. Αλλά η μετέπειτα απόφαση του Ames να προδώσει την CIA θα καθοδηγούνταν λιγότερο από ιδεολογικές αμφιβολίες όσο από την ανάγκη του για χρήματα.

Αρχικά, ο Ames φάνηκε πολλά υποσχόμενος ως αξιωματούχος αντικατασκοπείας. Αποσπάστηκε για πρώτη φορά μαζί με τη σύζυγό του Nancy Segebarth, συνάδελφο πράκτορα της CIA, στην Τουρκία στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όπου του ανατέθηκε η στρατολόγηση ξένων πρακτόρων. Αλλά μέχρι το 1972 οι ανώτεροί του είχαν καλέσει τον Ames πίσω στα κεντρικά της CIA, θεωρώντας ότι δεν ήταν κατάλληλος για δουλειά στο πεδίο. Επιστρέφοντας στις ΗΠΑ, σπούδασε ρωσικά και του ανατέθηκε ο σχεδιασμός επιχειρήσεων πεδίου κατά σοβιετικών αξιωματούχων.

Οι περιπέτειες του πατέρα του με το αλκοόλ σταμάτησαν την καριέρα του στη CIA και, ομοίως, η βαριά κατανάλωση αλκοόλ του ίδιου του Ames άρχισε να εκτροχιάζει την πρόοδό του. Το 1972, τον ανακάλυψε ένας άλλος πράκτορας, μεθυσμένο και σε συμβιβαστική θέση με μια γυναίκα υπάλληλο της CIA. Η έλλειψη επαγγελματισμού του Ames δεν βοήθησε την καριέρα του, όπως όταν άφησε έναν χαρτοφύλακα γεμάτο απόρρητες πληροφορίες σε ένα μετρό το 1976.

Σε μια προσπάθεια να επαναφέρει την καριέρα του στον σωστό δρόμο, ο Ames δέχτηκε μια δεύτερη απόσπαση στο εξωτερικό, στην Πόλη του Μεξικού το 1981, ενώ η σύζυγός του έμεινε στη Νέα Υόρκη. Όμως η συμπεριφορά του και η συνεχιζόμενη υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ σήμαινε ότι δεν κατάφερε να διακριθεί ως αξιωματικός της CIA. Το 1981, ενεπλάκη σε τροχαίο ατύχημα στην Πόλη του Μεξικού και ήταν τόσο μεθυσμένος που δεν ήταν σε θέση να απαντήσει στις ερωτήσεις της αστυνομίας ούτε καν να αναγνωρίσει έναν αξιωματικό της πρεσβείας των ΗΠΑ που στάλθηκε για να τον βοηθήσει. Μετά από έναν ιδιαίτερο μεθυσμένο καυγά με έναν Κουβανό αξιωματούχο σε μια διπλωματική δεξίωση στην πρεσβεία, ο προϊστάμενός του συνέστησε στη CIA να τον αξιολογήσει για εθισμό στο αλκοόλ κατά την επιστροφή του στις ΗΠΑ.

Ο Ames είχε και εξωσυζυγικές σχέσεις, μία από τις οποίες θα αποδεικνυόταν σημείο καμπής για τον ίδιο. Προς το τέλος του 1982, άρχισε μια σχέση με μια Κολομβιανή πολιτιστική ακόλουθο που είχε προσληφθεί για να εργαστεί για τη CIA, τη Maria del Rosario Casas Dupuy. Το ειδύλλιό τους γινόταν όλο και πιο σοβαρό, ώσπου ο Ames αποφάσισε να χωρίσει την πρώτη του σύζυγο, να παντρευτεί τη Rosario και να τη φέρει μαζί του στις ΗΠΑ.

Παρά τις όχι και τόσο καλές επιδόσεις του στη CIA, ο Ames συνέχισε να αποτυγχάνει αλλά να «ανεβαίνει τη σκάλα». Με την επιστροφή του στα κεντρικά γραφεία της CIA το 1983, έγινε επικεφαλής του κλάδου αντικατασκοπείας για τις σοβιετικές επιχειρήσεις, γεγονός που του έδωσε ευρεία πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τις μυστικές δραστηριότητες της CIA.

Ο Ames είχε συμφωνήσει ως μέρος του διακανονισμού του διαζυγίου του με τη Nancy να πληρώσει τα χρέη που είχαν συσσωρευτεί όσο ήταν ζευγάρι, καθώς και να καταβάλλει μηνιαία διατροφή. Σε συνδυασμό με τα ακριβά γούστα της νέας του συζύγου Rosario, την αγάπη της για τα ψώνια και τις συχνές τηλεφωνικές κλήσεις της προς την οικογένειά της στην Κολομβία, τα οικονομικά προβλήματα του Ames ξέφυγαν από κάθε έλεγχο. Αργότερα θα έλεγε στον γερουσιαστή της Αριζόνα Dennis DeConcini ότι ήταν τα αυξανόμενα χρέη που τον οδήγησαν να σκεφτεί να πουλήσει τα μυστικά στα οποία είχε πρόσβαση. «Ένιωσα μεγάλη οικονομική πίεση, στην οποία, εκ των υστέρων, σαφώς αντιδρούσα υπερβολικά», δήλωνε ο Ames.

Προδίδοντας τις ΗΠΑ

«Επρόκειτο για χρήματα και δεν νομίζω ότι προσπάθησε ποτέ να κάνει κάποιον να πιστέψει ότι επρόκειτο για κάτι περισσότερο από αυτό», δήλωσε ο πράκτορας του FBI Leslie G Wiser, ο οποίος συμμετείχε στην έρευνα που οδήγησε στη σύλληψη του Ames, στην εκπομπή Witness History του BBC το 2015.

Στις 16 Απριλίου 1985, έχοντας πιει μερικά ποτά για να πάρει θάρρος, ο Ames μπήκε κατευθείαν στη ρωσική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον. Μόλις μπήκε μέσα, παρέδωσε στον υπάλληλο υποδοχής έναν φάκελο που περιείχε τα ονόματα ορισμένων διπλών πρακτόρων, έγγραφα που έδειχναν τα διαπιστευτήριά του ως εσωτερικού συνεργάτη της CIA και ένα σημείωμα με το οποίο απαιτούσε 50.000 δολάρια. Θα ισχυριζόταν σε μια έκθεση της Γερουσίας ότι αρχικά πίστευε ότι επρόκειτο για μια εφάπαξ συμφωνία που θα τον έβγαζε από την οικονομική του μαύρη τρύπα, αλλά σύντομα συνειδητοποίησε ότι είχε «περάσει μια γραμμή, και δεν θα μπορούσα ποτέ να κάνω πίσω».

Για τα επόμενα εννέα χρόνια, ο Ames πληρωνόταν για να παραδίδει πλήθος άκρως απόρρητων πληροφοριών στην KGB. Έπαιρνε διαβαθμισμένα έγγραφα – που περιέγραφαν λεπτομερώς τα πάντα, από ηχητικές συσκευές σχετικά με τις διαστημικές εγκαταστάσεις της Μόσχας μέχρι τη νέα υπερσύγχρονη τεχνολογία που ήταν σε θέση να μετράει τις πυρηνικές κεφαλές των σοβιετικών πυραύλων – τα τύλιγε σε πλαστικές σακούλες και τα μετέφερε απλώς έξω από τη CIA. Δεδομένου ότι ο ρόλος του περιλάμβανε επίσημες συναντήσεις με Ρώσους διπλωμάτες, μπορούσε συχνά να συναντά τους χειριστές του από κοντά χωρίς να προκαλεί υποψίες. Επίσης, άφηνε πακέτα με απόρρητα έγγραφα σε μυστικές προκαθορισμένες τοποθεσίες που ονομάζονταν dead drops.

«Αν επρόκειτο να κάνει μια παράδοση, θα άφηνε προηγουμένως ένα σημάδι κιμωλίας σε ένα γραμματοκιβώτιο, για παράδειγμα, και οι Ρώσοι θα έβλεπαν αυτό το σημάδι κιμωλίας και τότε θα ήξεραν ότι η παράδοση των εγγραφών είχε ολοκληρωθεί», δήλωσε ο Wiser. «Αργότερα, όταν έπαιρναν τα έγγραφα, θα πήγαιναν και θα έσβηναν το σημάδι της κιμωλίας. Τότε θα ήξερε ότι η μεταφορά των εγγράφων έγινε με ασφάλεια και σιγουριά».

Μέσω της διαρροής μυστικών πληροφοριών από τον Ames, η KGB εντόπισε σχεδόν όλους τους κατασκόπους της CIA στη Σοβιετική Ένωση, τερματίζοντας ουσιαστικά τις μυστικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή. «Δεν γνωρίζω κανέναν άλλο κατάσκοπο ή χαφιέ στις ΗΠΑ που να έχει προκαλέσει τέτοια απώλεια ανθρώπινων ζωών σε όρους ανθρώπινου δυναμικού», δήλωσε ο Wiser. Η ξαφνική εξαφάνιση τόσων πολλών περιουσιακών στοιχείων της CIA σήμανε συναγερμό και προκάλεσε την αναζήτηση του χαφιέ εντός της Υπηρεσίας το 1986, αλλά ο Ames συνέχισε να τη γλυτώνει για το μεγαλύτερο μέρος μιας δεκαετίας.

Ο Ames πληρώθηκε αδρά για την προδοσία του, λαμβάνοντας συνολικά περίπου 2,5 εκατ. δολάρια από τη Σοβιετική Ένωση. Ο Ames δεν έκανε πολλές προσπάθειες να κρύψει τον νέο του πλούτο. Παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν είχε μισθό πάνω από 70.000 δολάρια το χρόνο, αγόρασε ένα νέο σπίτι αξίας 540.000 δολαρίων με μετρητά, ξόδεψε δεκάδες χιλιάδες δολάρια για ανακαινίσεις στο σπίτι και αγόρασε ένα αυτοκίνητο Jaguar. Ο σπάταλος τρόπος ζωής του και οι δαπάνες του ήταν αυτές που τον έφερναν στο επίκεντρο και τον οδήγησαν τελικά στη σύλληψή του από την ομάδα FBI του Wiser το 1994.

Αφού συνελήφθη από το FBI, ο Ames συνεργάστηκε με τις αρχές. Ανέλυσε λεπτομερώς την έκταση των δραστηριοτήτων του με αντάλλαγμα μια συμφωνία για την απολογία του, εξασφαλίζοντας μια επιεική ποινή για τη Rosario, η οποία παραδέχτηκε ότι γνώριζε για τα μετρητά και τις συναντήσεις του με τους Σοβιετικούς. Αποφυλακίστηκε μετά από πέντε χρόνια. Ο Ames, ο πιο υψηλόβαθμος αξιωματικός της CIA που αποκαλύφθηκε ποτέ ως διπλός πράκτορας, συνεχίζει να εκτίει την ποινή του σε ισόβια κάθειρξη σε ομοσπονδιακό σωφρονιστικό ίδρυμα των ΗΠΑ στο Τέρρε Χόουτ της Ιντιάνα.

Μέχρι σήμερα, ο Ames έχει δείξει ελάχιστη μεταμέλεια για τις πράξεις του ή για τους θανάτους στους οποίους οδήγησαν. «Είχε πολύ μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του», δήλωσε ο Wiser για τον Ames. «Μετανιώνει που τον έπιασαν. Δεν μετανιώνει που ήταν κατάσκοπος».

Πηγή: skai.gr