Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι θα ανακηρύξει σύντομα το Στενό του Ορμούζ ως αμερικανική επικράτεια, καθώς η κατάσταση της θαλάσσιας οδού – ενός παγκόσμιου στρατηγικού σημείου από το οποίο διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου – παραμένει σε στρατιωτικό και διπλωματικό αδιέξοδο, όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το Al Jazeera.
Το Ιράν αντέδρασε, χαρακτηρίζοντας τις απειλές του Τραμπ ως «ανοησίες», καθώς το μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη μεταξύ των δύο πλευρών τον Ιούνιο λήγει την Κυριακή.
Η Τεχεράνη έχει αποκλείσει τη διέλευση, προκειμένου να τη χρησιμοποιήσει ως «διακόπτη έκτακτης ανάγκης» για την παγκόσμια οικονομία, ενώ η Ουάσινγκτον διατηρεί στρατιωτικό ναυτικό αποκλεισμό κατά των λιμανιών του Ιράν, στραγγαλίζοντας ακόμη περισσότερο την οικονομία της χώρας.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Σε αυτό το φαινομενικό παιχνίδι του ποιος θα υποχωρήσει πρώτος – αν και ο Τραμπ λέει ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν «είναι σαν το σκάκι» – η στρατιωτική ρητορική του Αμερικανού προέδρου έχει επίσης ακολουθήσει ένα συγκεκριμένο μοτίβο καθ’ όλη τη διάρκεια του εν εξελίξει πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Σε πολλές περιπτώσεις, έχει απειλήσει να επιτεθεί στο Ιράν, για να κάνει πίσω την τελευταία στιγμή.
Μπορούν, λοιπόν, οι ΗΠΑ να καταστήσουν το Στενό του Ορμούζ δικό τους έδαφος; Και τι σημαίνει αυτό, άλλωστε;
Τι έχει πει ο Τραμπ;
«Μόλις ολοκληρώσουμε τη νίκη μας επί του Ιράν, το οποίο υφίσταται βαριά ήττα, πολύ σύντομα θα κηρύξω το Στενό του Ορμούζ επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε αστυνομική ακαδημία στη Νέα Υόρκη.
Αναφερόμενος στον ναυτικό αποκλεισμό, ο Τραμπ προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, υπονοώντας ότι το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ήδη έδαφος των ΗΠΑ. «Ουσιαστικά, αυτό ακριβώς είναι», πρόσθεσε.
«Έχουμε επιβάλει τον (ναυτικό) αποκλεισμό. Κανένα πλοίο δεν περνάει, εκτός αν το επιτρέψουμε εμείς», είπε.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι ελέγχει τη θαλάσσια οδό – και παρά τους ισχυρισμούς των ΗΠΑ, ορισμένα πλοία έχουν διέλθει από το Στενό παρά τον αποκλεισμό, όπως δείχνουν τα δεδομένα ναυσιπλοΐας.
«Είναι σαφές ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, όπως φάνηκε από το χαμόγελο που έδειξε καθώς το έλεγε, ούτε ο ίδιος δεν το παίρνει ιδιαίτερα στα σοβαρά», ανέφερε η Κίμπερλι Χάλκετ του Al Jazeera, σε ρεπορτάζ της από την Ουάσινγκτον.
«Αυτά είναι τα χωρικά ύδατα του Ιράν και του Ομάν. Όμως, αυτό που αρέσει στον Τραμπ να κάνει είναι να εκνευρίζει τους αντιπάλους του, και, στην περίπτωση αυτή, πρόκειται για το Ιράν», είπε. «Αυτό που πρέπει να επισημάνουμε, όμως, είναι ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν υποχωρεί όσον αφορά το γεγονός ότι υπάρχει σε ισχύ ναυτικός αποκλεισμός από τις Ηνωμένες Πολιτείες στο Στενό του Ορμούζ, και ότι αυτός συνεχίζεται».
Ποια είναι η αντίδραση του Ιράν;
Αρκετοί Ιρανοί αξιωματούχοι αντέδρασαν έντονα στις δηλώσεις του Τραμπ. Ο επικεφαλής του δικαστικού σώματος εξέφρασε την οργή του, αποκαλώντας τον πρόεδρο των ΗΠΑ «εγκληματία» και «επιπόλαιο», χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις του «ανόητες» και δηλώνοντας ότι το Στενό του Ορμούζ ανήκει στο Ιράν.
Ο Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, απάντησε λέγοντας: «Το Στενό του Ορμούζ δεν μπορεί να καταληφθεί ούτε με ένα tweet, ούτε με αεροπλανοφόρο, ούτε με την έκδοση διαταγής, ούτε με προεκλογική ομιλία».
«Το Στενό του Ορμούζ ήταν ιρανικό, είναι ιρανικό και θα παραμείνει ιρανικό. Αυτό τοΣστενό θα κλείνει και θα ανοίγει μόνο υπό τις διαταγές του Ιράν, και όσο δεν αποδέχεστε την πραγματικότητα της ήττας και δεν εγκαταλείπετε τις φαντασιώσεις σας, το Ιράν θα συνεχίσει να επιβάλλει τον αποκλεισμό», πρόσθεσε ο ίδιος.
Εν τω μεταξύ, το Ιράν διεξάγει συνομιλίες με το Ομάν, τη μόνη άλλη παράκτια χώρα του Στενού, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας για τη διαχείριση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στο Στενό. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ «ενδέχεται να ολοκληρωθούν σύντομα».
Η επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, ωστόσο, αποτελεί ξεχωριστό ζήτημα, ανέφερε ο Αραγκτσί, καθώς η Ουάσινγκτον πρέπει να τηρήσει τις υποσχέσεις που έδωσε στο μνημόνιο κατανόησης του Ιουνίου, συμπεριλαμβανομένης της άρσης του ναυτικού αποκλεισμού και των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Αυτή είναι η νέα ιρανική θέση σχετικά με τον εν εξελίξει πόλεμο, όπου η Τεχεράνη επιδιώκει πλέον αυτές τις παραχωρήσεις από τις ΗΠΑ απλώς και μόνο για την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, οι οποίες αρχικά αποτελούσαν προϋποθέσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Είναι ο ισχυρισμός του Τραμπ καθόλου ρεαλιστικός;
Πρώτον, η κυριαρχία δεν μεταβιβάζεται με μια απλή μονομερή προεδρική διακήρυξη.
Για παράδειγμα, ο Τραμπ είχε απειλήσει νωρίτερα να στείλει αμερικανικά στρατεύματα στο νησί Χαργκ του Ιράν, προκειμένου να καταλάβουν τον βασικό ιρανικό κόμβο εξαγωγής πετρελαίου στον Κόλπο. Η Τεχεράνη απάντησε τότε λέγοντας ότι το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης θα τους περίμενε «με το δάχτυλο στη σκανδάλη». Ο Τραμπ είχε επίσης απειλήσει στο παρελθόν να καταλάβει τη Γροιλανδία, ένα αυτόνομο έδαφος της Δανίας.
Ο Μπρους Φέιν, αναπληρωτής γενικός εισαγγελέας υπό τον πρόεδρο Ρόναλντ Ρήγκαν, δήλωσε ότι ο Τραμπ δεν έχει συνταγματικά την εξουσία να προβεί σε προσάρτηση από μόνος του.
«Για την προσάρτηση εδάφους απαιτείται συνταγματικά η επικύρωση μιας συνθήκης από τη Γερουσία ή η ψήφιση νόμου, όπως συνέβη με την Αγορά της Λουιζιάνας, την προσάρτηση της Χαβάης, τη Διώρυγα του Παναμά ή την απόκτηση του Πουέρτο Ρίκο και των Φιλιππίνων μετά το τέλος του ισπανοαμερικανικού πολέμου», σημείωσε.
Αν προχωρήσει στην προσάρτηση, λέει ο Φέιν, αυτό θα «αποτελούσε έγκλημα επιθετικού πολέμου σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».
Η Natalie Klein, ειδική στο διεθνές δίκαιο και αναπληρώτρια κοσμήτορας στο University of New South Wales, δήλωσε: «Ουσιαστικά, ο μόνος τρόπος με τον οποίο ο ισχυρισμός του Τραμπ θα μπορούσε να έχει κάποια αξιοπιστία βάσει του διεθνούς δικαίου θα ήταν αν οι ΗΠΑ διεκδικούσαν τον έλεγχο του Στενού ως κατοχική δύναμη, ίσως σε επίπεδο συγκρίσιμο με την εξουσία που άσκησαν οι ΗΠΑ επί της Ιαπωνίας αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο».
«Ωστόσο, σε ένα τέτοιο σενάριο, οι ΗΠΑ θα έπρεπε να ασκούν στρατιωτικό έλεγχο επί του Ιράν ή, τουλάχιστον, επί των παράκτιων περιοχών του», πρόσθεσε η ίδια.
Ο πόλεμος του Τραμπ κατά του Ιράν είναι επίσης ευρέως αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, όπου ο πρόεδρος και οι συνάδελφοί του Ρεπουμπλικάνοι επιδιώκουν να διατηρήσουν τις οριακές πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Μόλις το 35% των Αμερικανών εγκρίνει τον πόλεμο, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos.
Αρκετά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφερθεί στο γεγονός ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει έλλειψη πυρομαχικών, συμπεριλαμβανομένου του κρίσιμης σημασίας αντιπυραυλικού συστήματος «Patriot». Οι τιμές της βενζίνης έχουν επίσης αυξηθεί και κυμαίνονται πλέον κατά μέσο όρο πάνω από 4 δολάρια το γαλόνι – ένα σημαντικό ζήτημα για τους Αμερικανούς.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι η κορυφαία προτεραιότητα της κυβέρνησης Τραμπ στον πόλεμο ήταν ο έλεγχος της αύξησης των τιμών της βενζίνης, ενώ η αναχαίτιση της υποτιθέμενης προσπάθειας του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο έρχεται πλέον σε δεύτερη θέση.
Η Τεχεράνη έχει επίσης επιτεθεί στους γείτονές της στον Κόλπο, κάτι που, σύμφωνα με αναλυτές, αποσκοπεί στο να αναγκάσει τις χώρες της περιοχής να στριμώξουν την Ουάσινγκτον σε δύσκολη θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ακόμη και το Ιράν δεν έχει απεριόριστη κυριαρχία επί του Στενού στο σύνολό του, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), αλλά μόνο σε ορισμένες παράκτιες περιοχές κοντά στα δικά του σύνορα.
Η UNCLOS αναγνωρίζει την κυριαρχία των παράκτιων κρατών επί των χωρικών υδάτων, αλλά περιορίζει τα χωρικά ύδατα σε 12 ναυτικά μίλια και επισημαίνει ότι τα πλοία έχουν το δικαίωμα διέλευσης το οποίο «δεν πρέπει να παρεμποδίζεται».
Το Στενό του Ορμούζ βρίσκεται σε διεθνή ύδατα, ανάμεσα στις ακτές του Ιράν και του Ομάν. Στο στενότερο σημείο του, το Στενό έχει πλάτος μόλις περίπου 21 ναυτικά μίλια και τα χωρικά ύδατα των δύο χωρών, που εκτείνονται σε 12 ναυτικά μίλια, αλληλεπικαλύπτονται σε αυτό το σημείο.
Αν και ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ιράν έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση UNCLOS, οι κανόνες της σύμβασης σχετικά με τα διεθνή στενά θεωρούνται ευρέως ως εθιμικό δίκαιο.
Ο Paul Musgrave, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Τζορτζτάουν του Κατάρ, δήλωσε ότι ο Τραμπ συνήθως προβαίνει σε τέτοιου είδους δηλώσεις κυρίως για να απευθυνθεί στο αμερικανικό κοινό, και ειδικότερα στη βάση των υποστηρικτών του.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε, πρόσθεσε, ότι ο Τραμπ είναι προϊόν των αμερικανικών ριάλιτι σόου και, τελικά, ένας «σόουμαν».
«Είναι ένας άνθρωπος που κάνει μεγάλες δηλώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να τον παίρνεις στα σοβαρά, αλλά όχι κυριολεκτικά», προειδοποίησε ο Musgrave.
Ο Τραμπ δεν μπορεί να ληφθεί στα σοβαρά, ειδικά σε αυτή την περίπτωση, καθώς η ανακήρυξη του Στενού σε αμερικανική επικράτεια είναι φυσικά και νομικά αδύνατη, είπε. Ωστόσο, οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι ο Τραμπ είναι αποφασισμένος να μην υποχωρήσει απέναντι στο Ιράν και να μην αποδεχτεί την ήττα στον πόλεμο που διαρκεί εδώ και μήνες, πρόσθεσε.
Πηγή: skai.gr
