Καθώς η λειψυδρία απειλεί την Ινδία, ειδικοί αναζητούν λύσεις που είναι εμπνευσμένες από το παρελθόν: την ανακατασκευή αρχαίων, υπόγειων βαθμιδωτών πηγαδιών με σκαλοπάτια.
Πρόκειται για πολύπλοκα πηγάδια που δημιουργήθηκαν αιώνες πριν για την αποθήκευση νερού. Σήμερα, πολλά από αυτά τα αρχιτεκτονικά θαύματα έχουν υποστεί φθορές και έχουν παραμεληθεί, λόγω και της ταχείας αστικοποίησης της Ινδίας.
Ωστόσο, ένας Ινδός περιβαλλοντολόγος ως νέα αποστολή του να αξιοποιήσει την τεχνολογία του παρελθόντος, προκειμένου να εξασφαλίσει νερό για το μέλλον της χώρας του.
Εδώ και σχεδόν 20 χρόνια, ο Αρούν Κρισχναμούρτι προσπαθεί, μέσω της οργάνωσής του Environmentalist Foundation of India (EFI), να βρει λύσεις για τη λειψυδρία και τα μολυσμένα νερά.
Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Rolex Perpetual Planet, η EFI έχει αποκαταστήσει 657 λίμνες και υδάτινους πόρους σε 19 πολιτείες της χώρας.
These are the #Indianactivists the world should pay attention to. Not the solution less rants of privileged, fame seeking activists the world loves.
He brought over 600 water bodies back to life. His next mission: saving India’s vanishing stepwells | CNN https://t.co/Ke5CVfCHQo— Shikhandin – Indian Author (@Shikhandintweet) December 17, 2025
«Η αποκατάσταση των βαθμιδωτών πηγαδιών είναι η επόμενη μεγάλη πρόκληση που θα ήθελα να προσθέσω στις αρμοδιότητες της EFI, διότι έχουμε πλέον μεγαλύτερη ευθύνη για την προστασία αυτών των ιστορικών αγαθών, που είναι δείγμα της ανθρώπινης νοημοσύνης», λέει ο Κρισχναμούρτι στο CNN.
Η EFI αντλεί έμπνευση από την ευρηματικότητα των προγόνων της όσον αφορά τα βαθμιδωτά πηγάδια.
«Η μηχανική του έργου, η χρήση της γης, η κατανόηση της υδρολογικής ροής, οι παράμετροι αποθήκευσης: πώς κατασκευάστηκε το ανάχωμα; Πού φυτεύτηκαν οι φοίνικες; Πώς διανοίχθηκε το κανάλι;», είναι κάποια από τα ερωτήματα που προσπαθούν να κατανοήσουν. «Μαθαίνουμε από το παρελθόν και προσαρμοζόμαστε στις σημερινές προκλήσεις», λέει ο περιβαλλοντολόγος.
Παρά την εμπειρία του στην αποκατάσταση υδάτινων πόρων γλυκού νερού, ο Κρισχναμούρτι λέει ότι τα πηγάδια αυτά είναι ιδιαίτερα απαιτητικά. Η αποκατάσταση αυτών των αρχαίων κατασκευών απαιτεί εξειδικευμένες παραδοσιακές γνώσεις και δεξιότητες, καθώς και συνεχή συντήρηση.
Η EFI έχει προσλάβει τοπικούς εμπειρογνώμονες που διαθέτουν γνώσεις που έχουν μεταδοθεί από γενιά σε γενιά για τον τρόπο λειτουργίας και χρήσης των συγκεκριμένων πηγαδιών.
Πρόσφατα άρχισε να σχεδιάζει την ανακαίνιση ενός πηγαδιού στο Ντεβαναχάλι, το οποίο έχει στεγνώσει εντελώς. Αν και η πέτρινη υποδομή είναι σχεδόν άθικτη, ο ειδικός λέει ότι το πηγάδι θα χρειαστεί ορισμένες αισθητικές βελτιώσεις. Θα απαιτηθεί επίσης η συμμετοχή της κοινότητας και η ανάληψη ευθύνης για τη διασφάλιση του μέλλοντός του.
Η ιστορία των πηγαδιών
Ως ένας από τους πιο προηγμένους αρχαίους πολιτισμούς στον κόσμο, η Ινδία ήταν γνωστή για τον εξελιγμένο πολεοδομικό σχεδιασμό της.
«Πριν από εκατοντάδες χρόνια, δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα και οι άνθρωποι εξαρτώνταν από τα επιφανειακά υδάτινα σώματα», λέει ο Κρισχναμούρτι. «Χρειάζονταν βαθιές υπόγειες δεξαμενές που αντλούσαν αργά αλλά σταθερά νερό από το έδαφος, γι’ αυτό και δημιουργήθηκαν τα βαθμιδωτά πηγάδια ή δεξαμενές σε ναούς».
Αυτές οι περίτεχνα σκαλισμένες δεξαμενές συλλέγουν και αποθηκεύουν το νερό της βροχής, το οποίο φιλτράρεται αργά μέσα από στρώματα άμμου και πορώδους πέτρας, καθιστώντας το κατάλληλο για πόση.
Η προσθήκη σκαλοπατιών επέτρεπε στους ανθρώπους να έχουν πρόσβαση στο νερό όλο τον χρόνο, ακόμη και όταν τα επίπεδα παρουσίαζαν διακυμάνσεις.
Στην Ινδία, το νερό θεωρείται ιερό, γι’ αυτό και πολλά πηγάδια κατασκευάστηκαν ως ανεστραμμένοι ναοί, διακοσμημένοι με γλυπτά και θεϊκές παραστάσεις ως ένδειξη σεβασμού.
Αυτές οι πρωτόγονες κατασκευές, όπως λέει ο περιβαλλοντολόγος, είναι η απάντηση στην κρίση της λειψυδρίας.
Η EFI έχει αποκαταστήσει μέχρι σήμερα δύο τέτοια πηγάδια και έχει προγραμματίσει την αποκατάσταση άλλων έξι έως το 2026.
«Υπάρχει πολλή επιστήμη πίσω από αυτά — από τα υλικά που χρησιμοποιούσαν έως τις γνώσεις των τεχνιτών που τα κατασκεύασαν», αναφέρει ο Κρισχναμούρτι και σημειώνει ότι «το να μάθω όλα αυτά και να εργαστώ στα πηγάδια με σκαλοπάτια είναι μια αξιοσημείωτη εμπειρία για μένα».
Μια χώρα διαμορφωμένη από νερό
Η Ινδία, παρά τη σημερινή λειψυδρία, είναι μια χώρα που έχει διαμορφωθεί από το νερό.
Από τους παγετώνες των Ιμαλαΐων έως τους υγρότοπους του νότου, η χώρα διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο υδάτινων οδών. Είναι επίσης η πατρίδα μίας από τις πιο πυκνοκατοικημένες λεκάνες ποταμών στον κόσμο, του Γάγγη, που εκτείνεται σε μήκος άνω των 2.510 χιλιομέτρων και υποστηρίζει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους.
Ο Γάγγης, ωστόσο, είναι σήμερα ένας από τους πιο μολυσμένους ποταμούς του κόσμου, επιβαρυμένος από λύματα, γεωργικά και βιομηχανικά απόβλητα.
Παρά τη ρύπανση, θεωρείται εξαιρετικά ιερός, καθώς πολλοί ινδουιστές πιστεύουν ότι αποτελεί τη φυσική ενσάρκωση της θεάς Γκάνγκα.
Το νερό έχει βαθιά πνευματική σημασία στην Ινδία, όπου διάφορες θρησκευτικές παραδόσεις συνδέουν στοιχεία του φυσικού κόσμου με θεϊκές οντότητες ή ιερές ενέργειες.
«Η λατρεία του νερού και της φύσης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής μας εξέλιξης», τονίζει στο CNN ο περιβαλλοντολόγος.
«Καταλάβαμε ότι χωρίς νερό δεν υπάρχει ζωή. Για εμάς, το νερό είναι ο Θεός, είναι ενέργεια, και το να ευχαριστούμε το νερό αποτελεί τον πυρήνα των περισσότερων εορτασμών», σημειώνει.
Αυτοί οι εορτασμοί, που συχνά περιλαμβάνουν προσφορές στο νερό — από ειδώλια έως πλαστικά λουλούδια — πραγματοποιούνται καθημερινά, από τις όχθες του ποταμού Γιαμούνα στο Δελχί έως το Τσενάι, στον Κόλπο της Βεγγάλης. Δυστυχώς, όπως επισημαίνει ο Κρισχναμούρτι, αυτή η παράδοση συμβάλλει στη ρύπανση, όχι μόνο των φυσικών υδάτινων οδών αλλά και των πηγαδιών με σκαλοπάτια.
«Αυτή η ανεύθυνη συμπεριφορά απέναντι στη φύση και στις δομές της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι ο λόγος που βρισκόμαστε σε αυτή την κατάσταση», λέει.
Ο Κρισχναμούρτι ομολογεί ότι κάποιες φορές αποθαρρύνεται, ωστόσο τονίζει πως δεν σκοπεύει να τα παρατήσει.
Για να αλλάξει την αντίληψη του κόσμου, η EFI συμμετέχει σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού και σχολικά προγράμματα, με στόχο να καλλιεργήσει ένα αίσθημα κοινής ευθύνης για τη διατήρηση αυτών των κρίσιμων, ζωτικής σημασίας δομών.
«Το να έχουμε την ευκαιρία να εργαστούμε σε κάποια από αυτά τα έργα είναι ευλογία. Και είμαστε έτοιμοι να δώσουμε τον καλύτερό μας εαυτό», καταλήγει.
Επιμέλεια: Αναστασία Κιτσικώστα
Πηγή: skai.gr
