Γερμανία: Ένα χιλιάρικο μπόνους, αλλά όχι για όλους

Η κυβέρνηση προτείνει στις εταιρείες να καταβάλλουν στους υπαλλήλους ένα αφορολόγητο μπόνους, λόγω ενεργειακής κρίσης. Αλλά το μέτρο είναι ασαφές και προκαλεί αντιδράσεις.Ανάμικτες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η απόφαση της κυβέρνησης συνασπισμού στο Βερολίνο να προτρέψει τους εργοδότες στον ιδιωτικό τομέα να καταβάλλουν στους υπαλλήλους τους ένα αφορολόγητο μπόνους έως και 1.000 ευρώ το 2026. Το μέτρο αποτελεί μέρος ενός πακέτου, που έχει σχεδιαστεί για να παρέχει ανακούφιση στους καταναλωτές λόγω του αυξημένου κόστους ενέργειας και μετακινήσεων. Ωστόσο ο προαιρετικός του χαρακτήρας, η έλλειψη αναλογικότητας μεταξύ μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων και η εξαίρεση του δημόσιου τομέα προκαλούν ήδη επικρίσεις.

Για μια ακόμα φορά η κυβέρνηση Μερτς μοιάζει να λαμβάνει μια απόφαση που αντί να ξεκαθαρίσει τα πράγματα τα περιπλέκει περισσότερο, χωρίς να καταφέρνει να πείσει την κοινωνία ότι έχει ένα αποτελεσματικό και άμεσο σχέδιο για την αντιμετώπιση της κρίσης. Αντιθέτως έχει στρέψει εναντίον της εργοδότες, συνδικάτα, δημόσιους υπαλλήλους.

Μια συνοπτική παρουσίαση της απόφασης όπως την εξηγεί στην ιστοσελίδα του το δημόσιο τηλεοπτικό/ενημερωτικό δίκτυο της ARD:

Δικαιούται το μπόνους κάθε εργαζόμενος;

Όχι. Σύμφωνα με τα σχέδια που είναι γνωστά τουλάχιστον μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει γενικό δικαίωμα. Οι εργοδότες θα πρέπει να μπορούν να καταβάλλουν το μπόνους – αλλά δεν είναι υποχρεωμένοι. Η πληρωμή είναι προαιρετική. Επομένως, το αν οι εργαζόμενοι θα λάβουν τα χρήματα εξαρτάται κυρίως από την εκάστοτε εταιρεία.

Οι εταιρείες πρέπει να χρηματοδοτήσουν οι ίδιες το μπόνους. Ωστόσο, πολλές εταιρείες βρίσκονται υπό πίεση, δεδομένης της τεταμένης οικονομικής κατάστασης. Η Συνομοσπονδία Γερμανικών Εργοδοτικών Ενώσεων (BDA) και η Γερμανική Συνομοσπονδία Ειδικευμένων Βιοτεχνών και Επαγγελματιών αμφιβάλλουν επομένως ότι πολλές εταιρείες θα είναι σε θέση να αντέξουν οικονομικά το μπόνους.

Ποιο ρόλο παίζουν οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας;

Σημαντικό. Τέτοια μπόνους συχνά συμφωνούνται στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Εκεί, μπορούν να συνδεθούν με άλλα στοιχεία μιας συμφωνίας, όπως αυξήσεις μισθών ή ανακούφιση για τους εργοδότες. Υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με το χρονικό πλαίσιο. Σε πολλούς τομείς, δεν θα υπάρχουν πλέον συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις συλλογικών διαπραγματεύσεων το 2026. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει πλαίσιο εντός του οποίου θα μπορούσε να συμφωνηθεί μια τέτοια πληρωμή φέτος. Τόσο η Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικάτων (DGB) όσο και η BDA θεωρούν επομένως το προτεινόμενο χρονικό πλαίσιο πολύ σύντομο και απαιτούν μεγαλύτερη διάρκεια.

Ποιοι θα μπορούσαν να βρεθούν σε μειονεκτική θέση;

Κυρίως οι εργαζόμενοι σε μικρότερες εταιρείες, σε τομείς με χαμηλούς μισθούς ή σε τομείς με ασθενέστερη κάλυψη συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οικονομολόγοι όπως ο πρόεδρος του DIW, Μαρσέλ Φράτσερ, και ο ειδικός στην αγορά εργασίας, Έντσο Βέμπερ, προειδοποιούν ότι αυτό θα μπορούσε να αφήσει εκτός ακριβώς το τμήμα του εργατικού δυναμικού που χρειάζεται επειγόντως οικονομική ανακούφιση. «Όσοι κερδίζουν λίγα θα λάβουν μικρή ανακούφιση», λέει ο Βέμπερ.

Τι δείχνουν οι προηγούμενες εμπειρίες ;

Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν τις θετικές επιπτώσεις που είχε το μπόνους αντιστάθμισης πληθωρισμού από το 2022 έως το 2024, που σταθεροποίησε την οικονομία, στήριξε την αγοραστική δύναμη και μείωσε τις οικονομικές ανησυχίες των ανθρώπων. Σύμφωνα με τον ερευνητή του IAB, Βέμπερ, το 80% όλων των εργαζομένων έλαβε μπόνους εκείνη την εποχή.

Με το μπόνους αντιστάθμισης πληθωρισμού, οι πληρωμές ήταν σημαντικά λιγότερο συχνές σε τυπικούς τομείς με χαμηλούς μισθούς. Σύμφωνα με τον Βέμπερ, το μερίδιο στον κλάδο της φιλοξενίας ήταν ιδιαίτερα χαμηλό: μόνο το 11,6% των εργαζομένων εκεί έλαβαν μπόνους. Συγκριτικά λίγες πληρωμές πραγματοποιήθηκαν επίσης στο λιανικό εμπόριο, τις κατασκευές, τις μεταφορές και τη γεωργία.

Το πλήρες μπόνους των 3.000 ευρώ έλαβε το 100% των εργαζομένων στη δημόσια διοίκηση, την κοινωνική ασφάλιση και την αμυντική βιομηχανία – ακριβώς σε εκείνους τους τομείς όπου οι μισθοί είναι ήδη υψηλοί. Προς το παρόν δεν προβλέπεται μπόνους για τον δημόσιο τομέα, κάτι που αποτελεί επίσης αντικείμενο κριτικής.

Ποιες προτάσεις βελτίωσης υπάρχουν;

Τόσο τα συνδικάτα όσο και οι εργοδότες ζητούν την παράταση του χρονικού πλαισίου για το μπόνους ανακούφισης, ώστε να μπορεί να καταβληθεί τουλάχιστον μέχρι το 2027. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα το μπόνους να μπορεί να συμπεριληφθεί στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Ο Βέμπερ προτείνει επίσης την παροχή ανακούφισης στους εργοδότες που καταβάλλουν το μπόνους, αλλά δεν μπορούν να το συνδυάσουν με συλλογικές συμβάσεις – για παράδειγμα, μέσω διπλής έκπτωσης του κόστους από τον φόρο επί των εμπορικών συναλλαγών.

Πηγή: ARD

Πηγή: Deutsche Welle