Γιατί η Ουκρανία διαπραγματεύεται μια συμφωνία για τα ορυκτά της με τις ΗΠΑ

Ο ορυκτός πλούτος της Ουκρανίας έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας νέας διαμάχης, καθώς έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών. Νωρίτερα, Ουκρανός υπουργός ανακοίνωσε ότι το Κίεβο και η Ουάσινγκτον είναι κοντά στην υπογραφή συμφωνίας για την πρόσβαση των ΗΠΑ στα ορυκτά κοιτάσματα.

Η Όλγα Στεφανίσινα, αναπληρώτρια πρωθυπουργός για την ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική ολοκλήρωση, δήλωσε στην πλατφόρμα X ότι «οι διαπραγματεύσεις ήταν πολύ εποικοδομητικές, με σχεδόν όλες τις βασικές λεπτομέρειες να έχουν οριστικοποιηθεί».

Πρόσθεσε επίσης ότι «δεσμευόμαστε να ολοκληρώσουμε τη διαδικασία γρήγορα, ώστε να προχωρήσουμε στην υπογραφή της συμφωνίας».

Σημειώνεται ότι η προσφορά του Ζελένσκι για τα ορυκτά της Ουκρανία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στον Τραμπ τον περασμένο Σεπτέμβριο ως μέρος του λεγόμενου «σχεδίου νίκης».

Η ιδέα ήταν να προσφέρει στον τότε υποψήφιο πρόεδρο έναν απτό λόγο για να συνεχίσουν οι ΗΠΑ να υποστηρίζουν την Ουκρανία.

Τη Δευτέρα, ο πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Μπόρις Τζόνσον, δήλωσε στο BBC από το Κίεβο ότι μια τέτοια συμφωνία ήταν «το μεγάλο έπαθλο», καθώς θα εξασφάλιζε «τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών υπό τον Ντόναλντ Τραμπ για μια ελεύθερη, κυρίαρχη και ασφαλή Ουκρανία».

Ποια ορυκτά διαθέτει η Ουκρανία

Το Κίεβο εκτιμά ότι περίπου το 5% των «κρίσιμων πρώτων υλών» του κόσμου βρίσκονται στην Ουκρανία. Αυτό περιλαμβάνει περίπου 19 εκατομμύρια τόνους αποθεμάτων γραφίτη, γεγονός που, σύμφωνα με την Ουκρανική Γεωλογική Υπηρεσία, καθιστά τη χώρα «μία από τις πέντε κορυφαίες στον εφοδιασμό του ορυκτού».

Ο γραφίτης χρησιμοποιείται για την κατασκευή μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων.

Η Ουκρανία διαθέτει επίσης το ένα τρίτο όλων των ευρωπαϊκών κοιτασμάτων λιθίου, το βασικό συστατικό στις σύγχρονες μπαταρίες. Πριν από τη ρωσική εισβολή, το μερίδιο της Ουκρανίας στην παγκόσμια παραγωγή τιτανίου, ενός ελαφρού μετάλλου που χρησιμοποιείται στην κατασκευή αεροσκαφών, σταθμών παραγωγής ενέργειας και άλλων εφαρμογών, ανερχόταν στο 7%.

Επιπλέον, η Ουκρανία διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών. Πρόκειται για 17 στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή όπλων, ανεμογεννητριών, ηλεκτρονικών ειδών και άλλων ζωτικών προϊόντων της σύγχρονης τεχνολογίας.

Ωστόσο, ορισμένα από τα κοιτάσματα ορυκτών έχουν καταληφθεί από τη Ρωσία. Σύμφωνα με την υπουργό Οικονομίας της Ουκρανίας, Γιούλια Σβιριντένκο, πόροι αξίας 350 δισεκατομμυρίων δολαρίων παραμένουν σήμερα σε κατεχόμενα εδάφη.

Το 2022, η SecDev, μια καναδική εταιρεία συμβούλων γεωπολιτικού κινδύνου, πραγματοποίησε αξιολόγηση που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ρωσία είχε καταλάβει το 63% των ουκρανικών ανθρακωρυχείων και το ήμισυ των αποθεμάτων της Ουκρανίας σε μαγγάνιο, κάσιο, ταντάλιο και σπάνιες γαίες.

Ο Δρ Ρόμπερτ Μάγκα, επικεφαλής της SecDev, δηλώνει ότι αυτά τα ορυκτά προσδίδουν μια «στρατηγική και οικονομική διάσταση» στη συνεχιζόμενη επιθετικότητα της Ρωσίας. Με την κατάληψή τους, η Μόσχα αποστερεί την Ουκρανία από έσοδα, επεκτείνει τη δική της βάση πόρων και επηρεάζει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Γιατί τα θέλουν οι ΗΠΑ

Τα κρίσιμα ορυκτά «είναι το θεμέλιο της οικονομίας του 21ου αιώνα», εξηγεί ο Δρ Μάγκα. Είναι απαραίτητα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις στρατιωτικές εφαρμογές και τη βιομηχανική υποδομή. Διαδραματίζουν «έναν αυξανόμενο στρατηγικό ρόλο στη γεωπολιτική και τη γεωοικονομία».

Επιπλέον, οι ΗΠΑ επιδιώκουν μια συμφωνία για τους ορυκτούς πόρους της Ουκρανίας, καθώς θέλουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα, η οποία ελέγχει το 75% των σπάνιων γαιών παγκοσμίως, σύμφωνα με την Geological Investment Group.

Τον Δεκέμβριο, η Κίνα απαγόρευσε την εξαγωγή ορισμένων σπάνιων γαιών στις ΗΠΑ, έχοντας προηγουμένως περιορίσει τις εξαγωγές ορυκτών προς τις ΗΠΑ το προηγούμενο έτος.

Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για τις διαπραγματεύσεις

Πριν από τη δήλωση της Στεφανίσινα ότι η συμφωνία είναι κοντά, φαινόταν ότι υπήρχαν αρκετά σημεία διαφωνίας.

Την περασμένη Τετάρτη, ο Ζελένσκι απέρριψε τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για το 50% των ουκρανικών σπάνιων γαιών – ποσοστό που, σύμφωνα με τον Τραμπ, αντανακλούσε το ύψος της βοήθειας που είχαν προσφέρει οι ΗΠΑ στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του πολέμου με τη Ρωσία.

«Δεν μπορώ να πουλήσω το κράτος μας», είπε.

Οι όροι ενός δεύτερου σχεδίου συμφωνίας την Κυριακή φαίνονταν ακόμη πιο σκληροί από το πρώτο.
Αντί για έναν διαμοιρασμό εσόδων 50/50, το αναθεωρημένο σχέδιο προέβλεπε ότι οι ΗΠΑ θα είχαν τον πλήρη έλεγχο των ορυκτών, δήλωσε ο Ζελένσκι σε συνέντευξη Τύπου την Κυριακή.

Ο Ζελένσκι επιθυμεί επίσης η όποια συμφωνία να περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφαλείας.

Τη Δευτέρα, ο πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Μπόρις Τζόνσον, χαρακτήρισε τη συμφωνία για την πρόσβαση των ΗΠΑ στα ορυκτά της Ουκρανίας ως «το μεγάλο έπαθλο».

Απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι η συμφωνία είναι «εκμετάλλευση» και είπε ότι «αυτό που κερδίζουν οι Ουκρανοί είναι η δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, για μια ελεύθερη, κυρίαρχη και ασφαλή Ουκρανία».

Ορισμένοι αναλυτές χαρακτήρισαν την πρόταση των ΗΠΑ ως «αποικιοκρατική», αλλά το Κίεβο ενδιαφέρεται για κοινή εκμετάλλευση των πόρων του.

Η εξόρυξη αυτών των ορυκτών πόρων είναι εξαιρετικά δύσκολη και δαπανηρή, λέει η Ιρίνα Σούπρουν, διευθύνουσα σύμβουλος της Geological Investment Group, μιας συμβουλευτικής εταιρείας εξόρυξης με έδρα την Ουκρανία.

«Θα αποκτήσουμε τεχνολογίες που τόσο πολύ λείπουν από τη μεταλλευτική μας βιομηχανία», εξηγεί η Σούπρουν. «Θα αποκτήσουμε κεφάλαια. Αυτό σημαίνει περισσότερες θέσεις εργασίας, φορολογικά έσοδα και εισόδημα από την εκμετάλλευση των ορυκτών αποθεμάτων».
 

Πηγή: skai.gr