Μέση Ανατολή: Γιατί η Αμερική απέτυχε να μεσολαβήσει για μια κατάπαυση του πυρός

Πριν από ένα χρόνο, μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου και την έναρξη της επίθεσης του Ισραήλ στη Γάζα, ο Τζο Μπάιντεν έγινε ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που επισκέφθηκε το Ισραήλ σε περίοδο πολέμου. Τότε ήταν που εξέφρασε την στήριξή του στο Ισραήλ λέγοντας «δεν είσαι μόνος» αλλά τον προέτρεψε να μην επαναλάβει τα λάθη που έκανε η «εξοργισμένη» Αμερική μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Σήμερα, ένα χρόνο μετά η διπλωματία του Τζο Μπάιντεν και οι συνεχείς εκκλήσεις για κατάπαυση του πυρός έχουν πέσει στο κενό. 

Ο μοναδικός μεγαλύτερος στόχος για τη διπλωματία, όπως δήλωσε η κυβέρνηση Μπάιντεν, ήταν να επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός για τη συμφωνία απελευθέρωσης ομήρων στη Γάζα. Ένα χρόνο μετά από τη συντριβή της Χαμάς μέσω του στρατιωτικοποιημένου περιμετρικού φράχτη στο νότιο Ισραήλ, όπου σκότωσαν περισσότερους από 1.200 ανθρώπους και απήγαγαν 250, δεκάδες όμηροι – συμπεριλαμβανομένων επτά Αμερικανών πολιτών – παραμένουν αιχμάλωτοι, με σημαντικό αριθμό να πιστεύεται ότι είναι νεκροί.  Στη Γάζα, η μαζική επίθεση αντιποίνων του Ισραήλ έχει σκοτώσει σχεδόν 42.000 Παλαιστίνιους, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Υγείας της Χαμάς, δεκάδες χιλιάδες έχουν επίσης εκτοπιστεί ενώ η πείνα θεριεύει. 

Νίκες και ήττες

Στο δημοσίευμά του στο BBC, ο Τομ Μπέιτμαν ανταποκριτής του Στέιτ Ντιπάρτμρντ υποστηρίζει ότι έχει παρακολουθήσει την προσπάθεια της κυβέρνησης Μπάιντεν να υποστηρίξει και να συγκρατήσει ταυτόχρονα τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αλλά ο στόχος για εκτόνωση της σύγκρουσης και κατάπαυση του πυρός παραμένεις άπιαστος. 

Αξιωματούχοι του Μπάιντεν ισχυρίζονται ότι η πίεση των ΗΠΑ άλλαξε τη «μορφή των στρατιωτικών τους επιχειρήσεων». Πρόκειται για μια πιθανή πεποίθηση της κυβέρνησης των ΗΠΑ ότι η εισβολή του Ισραήλ στη Ράφα στην νότια Γάζα ήταν πιο περιορισμένη από ό,τι θα ήταν διαφορετικά.

Πριν από την εισβολή στη Ράφα, ο Μπάιντεν ανέστειλε μια παρτίδα βομβών 2.000 λιβρών και 500 λιβρών, καθώς προσπαθούσε να αποτρέψει τους Ισραηλινούς από μια ολοκληρωτική επίθεση. Αλλά ο πρόεδρος αντιμετώπισε αμέσως αντίδραση από τους Ρεπουμπλικάνους και από τον ίδιο τον Νετανιάχου που το χαρακτήρισε ως ένα «εμπάργκο όπλων». Έκτοτε ο Μπάιντεν άρει εν μέρει την αναστολή και δεν την επανέλαβε ποτέ.

Στην περιοχή, μεγάλο μέρος του έργου του Μπάιντεν έχει αναλάβει ο επικεφαλής διπλωμάτης του, Άντονι Μπλίνκεν. Έχει πραγματοποιήσει δέκα ταξίδια στη Μέση Ανατολή από τον Οκτώβριο λαμβάνοντας μέρος σε ατελείωτες διπλωματικές συζητήσεις. Την ίδια ώρα, η CIA δρούσε μυστικά προσπαθώντας επίσης να κλείσει μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.

Επιφανειακή διπλωματία;

Για τους επικριτές, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων πρώην αξιωματούχων, η έκκληση των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου προμηθεύοντας το Ισραήλ με τουλάχιστον 3,8 δισ. δολάρια (2,9 δισεκατομμύρια λίρες) όπλα ετησίως, συν τη χορήγηση συμπληρωματικών αιτημάτων από τις 7 Οκτωβρίου, ισοδυναμεί είτε με αποτυχία εφαρμογής μόχλευσης ή με υποκρισία.

«Το να λέμε ότι [η κυβέρνηση] διεξήγαγε διπλωματία είναι αλήθεια με την πιο επιφανειακή έννοια, καθώς πραγματοποίησαν πολλές συναντήσεις. Αλλά ποτέ δεν έκαναν καμία λογική προσπάθεια για να αλλάξουν τη συμπεριφορά ενός από τους κύριους παράγοντες – του Ισραήλ», λέει ο πρώην αξιωματικός πληροφοριών Χάρισον Τζ. Μαν, ταγματάρχης του αμερικανικού στρατού που εργάστηκε στη Μέση Ανατολή και την Αφρική στην Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας τη στιγμή των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου. Ο κ. Μαν παραιτήθηκε νωρίτερα αυτό το έτος ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την υποστήριξη των ΗΠΑ στην επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα και τον αριθμό των αμάχων που σκοτώθηκαν χρησιμοποιώντας αμερικανικά όπλα.

Οι σύμμαχοι του Μπάιντεν από την άλλη απορρίπτουν κατηγορηματικά την κριτική. Επισημαίνουν, για παράδειγμα, το γεγονός ότι η διπλωματία με την Αίγυπτο και το Κατάρ που μεσολαβούν με τη Χαμάς οδήγησε στην εκεχειρία του περασμένου Νοεμβρίου που απελευθέρωσε περισσότερους από 100 ομήρους στη Γάζα με αντάλλαγμα περίπου 300 Παλαιστίνιους κρατούμενους που κρατούσε το Ισραήλ. Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε επίσης ότι η κυβέρνηση απέτρεψε την ισραηλινή ηγεσία από την εισβολή στον Λίβανο πολύ νωρίτερα στη σύγκρουση της Γάζας.

Ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ Εχούντ Όλμερτ λέει ότι η διπλωματία του Μπάιντεν έχει φτάσει σε ένα άνευ προηγουμένου επίπεδο υποστήριξης, υποδεικνύοντας την τεράστια στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των ομάδων κρούσης αεροπλανοφόρων και ενός υποβρυχίου πυρηνικής ενέργειας, που διέταξε στις 7 Οκτωβρίου.

Αλλά πιστεύει ότι ο Μπάιντεν δεν μπόρεσε να ξεπεράσει την αντίσταση του Νετανιάχου.

«Κάθε φορά που πλησίαζε, ο Νετανιάχου έβρισκε με κάποιο τρόπο έναν λόγο να μη συμμορφώνεται, οπότε ο κύριος λόγος για την αποτυχία αυτής της διπλωματίας ήταν η συνεπής αντίθεση του Νετανιάχου», λέει ο Εχούντ Όλμερτ.

Ο Όλμερτ υποστηρίζει ότι ένα σημαντικό εμπόδιο για μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ήταν η εξάρτηση του Νετανιάχου στους «μεσσιανικούς» υπερεθνικιστές του υπουργικού συμβουλίου του που υποστηρίζουν την κυβέρνησή του. Αυτοί είναι που αγωνίζονται για μια ακόμη ισχυρότερη στρατιωτική απάντηση στη Γάζα και τον Λίβανο. Δύο ακροδεξιοί υπουργοί απείλησαν αυτό το καλοκαίρι να αποσύρουν την υποστήριξή τους προς την κυβέρνηση του Νετανιάχου εάν υπογράψει συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

«Ο τερματισμός του πολέμου ως μέρος μιας συμφωνίας για την απελευθέρωση των ομήρων σημαίνει μεγάλη απειλή για τον Νετανιάχου και δεν είναι διατεθειμένος να το δεχτεί, άρα την παραβιάζει και τη χαλάει συνεχώς», λέει ο Όλμερτ.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ωστόσο, έχει επανειλημμένα απορρίψει τους ισχυρισμούς ότι μπλόκαρε τη συμφωνία, επιμένοντας ότι ήταν υπέρ των σχεδίων που υποστηρίζονται από την Αμερική και ζήτησε μόνο «διευκρινίσεις», ενώ η Χαμάς άλλαζε συνεχώς τις απαιτήσεις της.

Ζήτημα μόχλευσης

Όμως, όποια και αν είναι τα αποτελέσματα των διπλωματικών προσπαθειών οι σχέσεις Μπαίντεν – Νετανιάχου έχουν επηρεαστεί. Οι άνδρες γνωρίζονται για δεκαετίες, οι δυναμικές ανάμεσά τους είναι ανά διαστήματα αρκετά δυσλειτουργικές όμως οι θέσεις του Μπάιντεν προηγούνται.

Υποστηρικτές και επικριτές επισημαίνουν την αλάνθαστη υποστήριξη του Μπάιντεν προς το εβραϊκό κράτος – κάποιοι το αναφέρουν ως υποχρέωση, άλλοι ως περιουσιακό στοιχείο.Τελικά, για τους επικριτές του Μπάιντεν, η μεγαλύτερη αποτυχία του να χρησιμοποιήσει μόχλευση επί του Ισραήλ ήταν η κλίμακα της αιματοχυσίας στη Γάζα. Τον τελευταίο χρόνο της μοναδικής θητείας του, χιλιάδες διαδηλωτές, πολλοί από τους οποίους Δημοκρατικοί, έχουν βγει στους αμερικανικούς δρόμους και στις πανεπιστημιουπόλεις καταγγέλλοντας τις πολιτικές του, κρατώντας πανό «Γενοκτονία Τζο».

Η νοοτροπία του Μπάιντεν, η οποία στηρίζει τη θέση της κυβέρνησης, διαμορφώθηκε σε μια εποχή που το εκκολαπτόμενο ισραηλινό κράτος θεωρούνταν σε άμεσο υπαρξιακό κίνδυνο, λέει ο Ρασίντ Χαλίντι, ομότιμος καθηγητής Σύγχρονων Αραβικών Σπουδών Edward Said στο Πανεπιστήμιο Columbia στη Νέα Υόρκη.

«Η αμερικανική διπλωματία ήταν βασικά, “ό,τι απαιτεί ο πόλεμος του Ισραήλ, θα τους το δώσουμε για να πολεμήσουν”», λέει ο καθηγητής Khalidi.

«Αυτό σημαίνει, δεδομένου ότι αυτή η [ισραηλινή] κυβέρνηση θέλει έναν φαινομενικά ατελείωτο πόλεμο, επειδή έχουν θέσει πολεμικούς στόχους που είναι ανέφικτοι – [συμπεριλαμβανομένης] της καταστροφής της Χαμάς – οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένα κάρο που το σέρνει ένα ισραηλινό άλογο», λέει.

«Νομίζω ότι ο Μπάιντεν έχει κολλήσει σε μια πολύ πιο μακροπρόθεσμη χρονική ανατροπή. Απλώς δεν μπορεί να δει πράγματα όπως… τα 57 χρόνια κατοχής, τη σφαγή στη Γάζα, παρά μόνο μέσα από τον ισραηλινό φακό», υποστηρίζει. 

Σήμερα, λέει ο καθηγητής Khalidi, μια γενιά νέων Αμερικανών έχει δει σκηνές από τη Γάζα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πολλοί έχουν μια ριζικά διαφορετική άποψη. «Ξέρουν τι τους έχουν δείξει οι άνθρωποι που προβάλουν τα γεγονότα στο Instagram και στο TikTok στη Γάζα», λέει.

Η 59χρονη Καμάλα Χάρις, διάδοχος του Μπάιντεν ως υποψήφια των Δημοκρατικών έναντι του 78χρονου Ντόναλντ Τραμπ, δεν έρχεται με τις ίδιες αποσκευές. Ωστόσο, ούτε ο Χάρις ούτε ο Τραμπ έχουν εκπονήσει συγκεκριμένα σχέδια πέρα ​​από αυτό που βρίσκεται ήδη σε διαδικασία για το πώς θα φτάσουν σε μια συμφωνία. 

Πηγή: skai.gr