Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ, συναντώνται σήμερα στη Χάγη με σκοπό να συμφωνήσουν σε μια μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών, αλλά σχεδόν το ένα τρίτο των μελών της συμμαχίας δεν έχουν επιτύχει τον υπάρχοντα στόχο του 2% του ΑΕΠ.
Ο νέος στόχος θα είναι να δαπανήσουν το 5% του ΑΕΠ τους στη «βασική άμυνα» ωστόσο, οι τελευταίες εκτιμήσεις του ΝΑΤΟ δείχνουν ότι εννέα μέλη δαπάνησαν λιγότερα και από τον υφιστάμενο στόχο. Και ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει τις ευρωπαϊκές χώρες να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα, το ερώτημα είναι τι μπορεί να αποφασιστεί στη Σύνοδο για εκείνες τις χώρες που ξοδεύουν λιγότερα.
Η Rachel Ellehuus, διευθύντρια του αμυντικού think tank Rusi, βλέπει στοιχεία για μια κατανομή των δαπανών εντός του ΝΑΤΟ, ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
«Είναι οι σύμμαχοι που βρίσκονται πιο κοντά στην απειλή από τη Ρωσία στο βορρά και στα ανατολικά της συμμαχίας που ξοδεύουν περισσότερα και καθώς προχωράμε στους νότιους συμμάχους, οι δαπάνες τείνουν να μειώνονται στο 2%, αν όχι χαμηλότερα», δήλωσε στο BBC News.
Ο στόχος του 2% δεν είναι νομικά δεσμευτικός. Δεν υπάρχει διεθνές δικαστήριο στο οποίο μπορούν να παραπεμφθούν χώρες που έχουν αθετήσει τις υποχρεώσεις τους. Ωστόσο, έχει αποδειχθεί ότι η πίεση αποδίδει. Παρόλο που δεν έχουν όλες οι χώρες φτάσει το όριο του 2%, όλες κατάφεραν να αυξήσουν τις δαπάνες τους μεταξύ 2014 και 2024.
Και επειδή ορισμένες χώρες του ΝΑΤΟ κατέληξαν κάτω από τον στόχο και άλλες πάνω από αυτόν, οι συνολικές δαπάνες για τα μέλη του ΝΑΤΟ, εξαιρουμένων των ΗΠΑ, έχουν αυξηθεί από 1,4% του ΑΕΠ το 2014 σε 2% το 2024.
«Ασύμβατο με την κοσμοθεωρία μας»
Η Ισπανία είναι η χώρα που είχε τις χαμηλότερες δαπάνες στο ΝΑΤΟ πέρυσι, μόλις 1,2%, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της συμμαχίας.
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έχει δηλώσει ότι η χώρα του θα περάσει το 2% το 2025, αλλά υπήρξαν διαδηλώσεις κατά των υψηλότερων αμυντικών δαπανών. Τώρα ο Σάντσεθ ισχυρίζεται ότι του χορηγήθηκε εξαίρεση από την αύξηση των δαπανών για τον προτεινόμενο στόχο του 5% του ΝΑΤΟ, την οποία έχει χαρακτηρίσει «ασύμβατη με την κοσμοθεωρία μας».
Ο Τραμπ από την πλευρά του έχει χαρακτηρίσει την Ισπανία ως «πολύ χαμηλή στην πληρωμή» της και έχει δηλώσει ότι «πρέπει να πληρώνει ό,τι πληρώνουν όλοι οι άλλοι». Τώρα η χώρα υποστηρίζει ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις έξυπνες δημόσιες συμβάσεις αντί στο ποσό των χρημάτων που δαπανώνται.
Καθυστερημένη επίτευξη του στόχου
Ενώ εννέα χώρες δεν κατάφεραν να επιτύχουν αμυντικές δαπάνες ύψους 2% του ΑΕΠ έως την προθεσμία του 2024, πολλές από αυτές, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας, ισχυρίστηκαν ότι θα το πετύχουν σύντομα.
Στον Καναδά, ο Μαρκ Κάρνεϊ δεσμεύτηκε κατά τη διάρκεια της επιτυχημένης προεκλογικής του εκστρατείας ότι θα έφτανε το 2% έως το 2030 αλλά άλλαξε δηλώνοντας ότι πλέον ο στόχος θα επιτευχθεί μέχρι τον Μάρτιο του επόμενου έτους. Ο Καναδάς δαπάνησε 1,5% το 2024.
Στο Βέλγιο, όπου πέρυσι δαπάνησαν 1,3%, η κυβέρνηση δήλωσε τον Μάρτιο ότι θα δαπανήσει επιπλέον 4 δισεκατομμύρια ευρώ φέτος, αυξάνοντας το συνολικό ποσό στο 2%.
Η Πορτογαλία ανακοίνωσε επίσης ότι σχεδιάζει να δαπανήσει 2% φέτος, τέσσερα χρόνια νωρίτερα από ό,τι είχε προγραμματίσει προηγουμένως. Πέρυσι δαπάνησε 1,5%.
Και η Ιταλία έχει δηλώσει ότι αναμένει να φτάσει το 2% φέτος, από 1,5% το 2024.
Ποιες χώρες ξοδεύουν τα περισσότερα χρήματα για την άμυνα;
Σε χρηματικούς όρους, οι ΗΠΑ είναι μακράν ο μεγαλύτερος αγοραστής αμυντικών δαπανών στο ΝΑΤΟ, δαπανώντας 935 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, ποσό που αντιστοιχεί στο 3,2% του ΑΕΠ τους και σχεδόν στο διπλάσιο των αμυντικών δαπανών του υπόλοιπου ΝΑΤΟ μαζί.
Οι δαπάνες των ΗΠΑ ως ποσοστό της οικονομίας τους έχουν μειωθεί από το 2014, όταν ήταν 3,7%.
Σε αυτό το μέτρο, η Πολωνία ήταν η χώρα με τις μεγαλύτερες δαπάνες με 4,1% το 2024, ακολουθούμενη από την Εσθονία και τη Λετονία με 3,4%.
Πηγή: skai.gr
