Η ΕΕ επιχείρησε στην σύνοδο της Ανγκόλας να κερδίσει λίγο από το χαμένο έδαφος απέναντι στην Κίνα που προελαύνει στην αφρικανική ήπειρο σε μια περίοδο παγκόσμιας αστάθειας.Η Αφρικανική Ένωση (ΑΕ) και η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) συναντώνται για την 7η σύνοδο κορυφής τους. Εκπροσωπούν 82 χώρες με σχεδόν δύο δισεκατομμύρια κατοίκους. Αλλά ποτέ πριν η πίεση δεν ήταν τόσο μεγάλη: «Η αβεβαιότητα βασιλεύει στη διεθνή σκηνή. Οι καθιερωμένοι κανόνες της διεθνούς γεωπολιτικής τίθενται υπό αμφισβήτηση». Ο πρόεδρος της Επιτροπής της ΑΕ, Μαχμούντ Γιουσούφ έδωσε έτσι τον τόνο για τη διάσκεψη. Η Ρωσία διεξάγει πόλεμο στην Ευρώπη, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιβάλλει ριζοσπαστικούς δασμούς και παραβιάζει τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η Κίνα προωθεί επιθετικά τις αγορές παγκοσμίως.
Ταυτόχρονα, οι συγκρούσεις στην Αφρική κλιμακώνονται: Ένας βάναυσος πόλεμος μαίνεται στο Σουδάν και ο τζιχαντιστικός εξτρεμισμός εξαπλώνεται στο Σαχέλ. Επιπλέον, μέρη της Αφρικής υποφέρουν μαζικά από την κλιματική αλλαγή. «Οι ξηρασίες καταστρέφουν τα μέσα διαβίωσης. Αυτό είναι ένα επικίνδυνο μείγμα. Και οι άνθρωποι ξεκινούν επικίνδυνες διαδρομές, συμπεριλαμβανομένης της διαμέσου του Ατλαντικού και της Μεσογείου», λέει ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. Ακόμα και πριν εισέλθει εσπευσμένα στην αίθουσα συνεδριάσεων της συνόδου κορυφής συμμετέχει σε μια βιαστικά συγκληθείσα άτυπη συνάντηση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ. Ακόμα και στη Λουάντα: διεξάγονται συζητήσεις για την Ουκρανία. Η πολιτική σε κατάσταση κρίσης. Έτσι, στην Αγκόλα, η Αφρική και η Ευρώπη αναζητούν κοινό έδαφος. Επιμένουν σε μια παγκόσμια τάξη «βασισμένη στο διεθνές δίκαιο και την αποτελεσματική πολυμερή προσέγγιση», όπως αναφέρεται στην τελική τους δήλωση.
Το δυναμικό της Αφρικής και η εξάρτηση της Ευρώπης
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος και επενδυτής της Αφρικής. Το ένα τρίτο όλων των αφρικανικών εξαγωγών πηγαίνει στην Ευρώπη. Πολλές αφρικανικές χώρες διαθέτουν κρίσιμες πρώτες ύλες: σπάνιες γαίες, χαλκό, κοβάλτιο, λίθιο. Η Ευρώπη τα χρειάζεται για την ενεργειακή της μετάβαση και τη βιομηχανία της. «Δεν θέλουμε να αφήσουμε την ήπειρο σε άλλους», λέει ο Φρίντριχ Μερτς. Ο Γερμανός Καγκελάριος αναφέρεται κυρίως στην Κίνα. Η Κίνα επενδύει μαζικά στην Αφρική — κατασκευάζοντας γέφυρες, λιμάνια και δρόμους. Ακόμη και το ολοκαίνουργιο αεροδρόμιο στη Λουάντα — κατασκευάστηκε και χρηματοδοτήθηκε από την Κίνα. Ένα έργο κύρους. «Η Κίνα βοήθησε στην ανοικοδόμηση της Αγκόλας μετά τον εμφύλιο πόλεμο του 2002 με δάνεια και έργα υποδομής», λέει ο Βάντρε Σπέλμαϊερ, Εκπρόσωπος της Γερμανικής Βιομηχανίας και Εμπορίου στην Αγκόλα. «Αλλά για την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πολύ αργά». Η Αγκόλα προσπαθεί τώρα να απελευθερωθεί από το συντριπτικό χρέος που οφείλει σήμερα στην Κίνα.
Δημιουργία τοπικής αξίας αντί εξαγωγής πρώτων υλών
«Εάν η Αφρική και η Ευρώπη συνεργαστούν, τότε σε αντίθεση με την Κίνα, η εστίαση θα πρέπει να είναι στο πώς μπορούν να μεταφερθούν οι γνώσεις και οι δεξιότητες στην Αφρική», λέει η Χερμίνε Σαμ, Συντονίστρια Προγράμματος για τη Νότια Ευρώπη στο Γερμανικό Ταμείο Marshall. Διαφορετικά, ο παλιός κύκλος θα συνεχιστεί: οι πρώτες ύλες εξέρχονται φθηνά και επιστρέφουν ακριβά επεξεργασμένες. Ο Όλαφ Βίντσεκ, Επικεφαλής του Πολυεθνικού Διαλόγου Ανάπτυξης στο Ίδρυμα Konrad Adenauer στις Βρυξέλλες, βλέπει επίσης αυτό ως το κλειδί: «Ενίσχυση των τοπικών δυνατοτήτων επεξεργασίας – εκεί μπορεί η Ευρώπη να κερδίσει πόντους με την Κίνα». Ενώ οι ευρωπαϊκές διαδικασίες είναι συχνά αυστηρότερες και πιο αργές, «η Ευρώπη παρέχει στις τοπικές οικονομίες μεγαλύτερη συμμετοχή από την Κίνα».
Παγκόσμια Πύλη: Η απάντηση της Ευρώπης στην Κίνα
Η πρωτοβουλία Παγκόσμια Πύλη ερμηνεύεται συχνά ως η απάντηση της ΕΕ στην Κίνα. Έργα υποδομών – χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και ιδιώτες επενδυτές. Ένα από τα εμβληματικά έργα της Παγκόσμιας Πύλης κατασκευάζεται στην Αγκόλα: ο Διάδρομος Lobito – μια σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει τις πλούσιες σε πόρους περιοχές της Αγκόλας, της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και της Ζάμπια με τις ακτές του Ατλαντικού. Επιχειρήσεις σχεδιάζεται να εμφανιστούν κατά μήκος της διαδρομής, από τη γεωργία έως την εφοδιαστική.
Η ΕΕ είναι περήφανη για αυτό το έργο-παρουσίαση. «Ενώ συνδέουμε την Αφρική με τις παγκόσμιες αγορές, υποστηρίζουμε επίσης το εμπόριο εντός της ηπείρου σας. Νομίζω ότι αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αναπτυχθούν οι αφρικανικές εταιρείες και να προετοιμαστούν για τον παγκόσμιο ανταγωνισμό», λέει η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προσθέτει: «Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά είναι μια μεγάλη ιστορία επιτυχίας και το μεγαλύτερο ειρηνευτικό έργο που έχει δει ποτέ η Ευρώπη. Και ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο η Γερμανία υποστήριξε την παναφρικανική ζώνη ελεύθερων συναλλαγών από την αρχή». Ωστόσο, υπάρχει και σημαντική κριτική: «Η Παγκόσμια Πύλη δεν αναπτύχθηκε από κοινού με αφρικανικά ενδιαφερόμενα μέρη και συχνά αντιβαίνει στα αφρικανικά συμφέροντα», λέει η Χέρμιν Σαμ. Η ΕΕ συχνά επικρίνεται για «εκφώνηση μεγαλοπρεπών λόγων αλλά εφαρμογή λίγων έργων, ειδικά σε σύγκριση με την Κίνα».
Τι απομένει μετά τη σύνοδο κορυφής στη Λουάντα;
Η Αφρική είναι μια ιδιαίτερα νεαρή ήπειρος: το 40% του πληθυσμού της είναι κάτω των 15 ετών. Χρειάζονται εκπαίδευση, εργασία και στέγαση. Ο πληθυσμός της Ευρώπης είναι αρκετά διαφορετικός – με μόνο το 16% κάτω των 15 ετών. «Η νέα αφρικανική γενιά – δημιουργική, δυναμική και ταχέως αναπτυσσόμενη – είναι ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματά μας για το κοινό μας μέλλον», λέει ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Τι απομένει μετά από δύο ημέρες κατάστασης έκτακτης ανάγκης στη Λουάντα, κατά την οποία η κυβέρνηση κήρυξε αργία λόγω του μεγάλου αριθμού διεθνών επισκεπτών; Η Μαρία Μαγκνταλένα λέει ότι μένει μακριά από την πολιτική. Τηγανίζει λίγο φαγητό σε μια μικρή στοίβα από κάρβουνα. Και αυτή είναι αισιόδοξη για το μέλλον. «Είμαι νέα, χρειάζομαι πραγματικά μια δουλειά», λέει η νεαρή μητέρα τεσσάρων παιδιών, που ζει σε μια ξύλινη καλύβα στη χερσόνησο Ίλα ντε Κόμπο.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Πηγή: Deutsche Welle
