Οι θάλασσες του πλανήτη κατέγραψαν τον Ιούλιο την υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ για τον συγκεκριμένο μήνα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus για την κλιματική αλλαγή, την ώρα που η Δυτική Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν από τους πιο επίμονους συνδυασμούς ακραίας ζέστης, ξηρασίας και πυρκαγιών των τελευταίων ετών.
Η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στους ωκεανούς εκτός των πολικών περιοχών έφτασε τον Ιούλιο του 2026 τους 20,96 βαθμούς Κελσίου, καταγράφοντας νέο ρεκόρ για τον μήνα και ξεπερνώντας το προηγούμενο υψηλό των 20,89 βαθμών Κελσίου, που είχε σημειωθεί τον Ιούλιο του 2023.
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας καταγράφηκαν κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού και στη δυτική Μεσόγειο, όπου αναπτύχθηκαν εκτεταμένα ισχυρά ή και ακραία θαλάσσια κύματα καύσωνα, με σημαντικές επιπτώσεις στα παράκτια οικοσυστήματα και τις τοπικές κοινωνίες.
Θερμότερο δίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου στην ιστορία της Δυτικής Ευρώπης
Η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική στην ξηρά. Η Δυτική Ευρώπη έζησε το θερμότερο δίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου από τότε που υπάρχουν καταγεγραμμένες μετρήσεις.
Η μέση θερμοκρασία στην περιοχή έφτασε τους 21,62 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή ήταν 2,79 βαθμούς υψηλότερη από τον μέσο όρο, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ που είχε καταγραφεί το 2022.
Ο Ιούλιος ήταν ο τρίτος κατά σειρά μήνας με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες στη Δυτική Ευρώπη, ενώ από τον Μάιο έχουν καταγραφεί συνολικά τέσσερα κύματα καύσωνα στην περιοχή. Παρότι τα δύο κύματα του Ιουλίου ήταν λιγότερο έντονα από εκείνα του Ιουνίου, η διαδοχή τους θεωρείται εξαιρετική από τους επιστήμονες.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Ιούλιος του 2026 ήταν ο δεύτερος θερμότερος Ιούλιος που έχει καταγραφεί, μαζί με τον Ιούλιο του 2024 και πίσω από το ρεκόρ του Ιουλίου 2023.
Η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης διαμορφώθηκε στους 16,90 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή 0,67 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 και 1,47 βαθμούς πάνω από την εκτιμώμενη προβιομηχανική μέση θερμοκρασία της περιόδου 1850-1900.
Καύσωνας, ξηρασία και πυρκαγιές
Η ακραία ζέστη συνοδεύτηκε από εκτεταμένη ξηρασία, η οποία είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται τον Μάιο και τον Ιούνιο και εντάθηκε περαιτέρω τον Ιούλιο.
Εξαιρετικά χαμηλές βροχοπτώσεις και επίπεδα υγρασίας του εδάφους καταγράφηκαν στη Γαλλία, την Ισπανία, τμήματα της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ ξηρότερες από τις κανονικές συνθήκες επικράτησαν σε μεγάλο μέρος της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Η παρατεταμένη ανομβρία είχε άμεσες επιπτώσεις στα ποτάμια. Οι παροχές του Σηκουάνα, του Ρήνου και του Δούναβη υποχώρησαν σημαντικά, επηρεάζοντας την υδροδότηση, την άρδευση, τις μεταφορές και την παραγωγή ενέργειας.
Σε αρκετές περιοχές, τα επίπεδα των υδάτων έφτασαν σε κρίσιμα χαμηλά επίπεδα, αναγκάζοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά να περιορίσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ ορισμένες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής περιόρισαν ή ανέστειλαν τη λειτουργία τους λόγω της έλλειψης νερού ψύξης.
Οι συνθήκες αυτές δημιούργησαν ιδανικό περιβάλλον για την εκδήλωση και την ταχεία εξάπλωση πυρκαγιών. Η παρατεταμένη ζέστη και η ξηρασία συνέβαλαν στην εκδήλωση ακραίας πυρομετεωρολογικής δραστηριότητας στη Δυτική Ευρώπη, με μεγάλες πυρκαγιές να πλήττουν μεταξύ άλλων τη Γαλλία και την Ισπανία.
Η Λόρενς Ρουίλ, διευθύντρια της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας του Copernicus, σημείωσε ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί ολοένα συχνότερα τις θερμές και ξηρές συνθήκες που ευνοούν μεγάλες και ιδιαίτερα έντονες πυρκαγιές στη νότια Ευρώπη, ενώ παράλληλα επεκτείνουν την περίοδο των πυρκαγιών προς βορειότερες περιοχές.
«Η ζέστη και η ξηρασία αλληλοενισχύονται»
Η Σαμάνθα Μπέρτζες, στρατηγική επικεφαλής για το κλίμα στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), χαρακτήρισε το φετινό καλοκαίρι χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή εντείνει τα ακραία φαινόμενα.
Όπως εξήγησε, τα επίμονα συστήματα υψηλών πιέσεων παγίδευσαν τη θερμότητα πάνω από τη Δυτική Ευρώπη, ενώ οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες ενίσχυσαν παράλληλα την εκτεταμένη ξηρασία.
«Καθώς τα εδάφη στεγνώνουν, χάνουν την ικανότητά τους να παρέχουν φυσική ψύξη, επιτρέποντας στη θερμότητα να συσσωρεύεται ευκολότερα», ανέφερε η Μπέρτζες, υπογραμμίζοντας ότι η ζέστη και η ξηρασία λειτουργούν πλέον όλο και περισσότερο ως ένας φαύλος κύκλος που ενισχύει ο ένας παράγοντας τον άλλον.
Πίεση στην αγροτική παραγωγή
Η παρατεταμένη ζέστη και η ξηρασία έχουν ήδη σημαντικό κόστος για την ευρωπαϊκή γεωργία.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ευρωπαϊκής ένωσης εμπόρων δημητριακών Coceral, σχεδόν 9 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών αφαιρέθηκαν από τις προβλέψεις παραγωγής στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο μέσα στις τέσσερις εβδομάδες που ακολούθησαν τον ακραίο καύσωνα του Ιουνίου.
Η απώλεια παραγωγής μεταφράζεται σε οικονομική ζημιά άνω των 2 δισ. ευρώ, σύμφωνα με εκτίμηση του Energy and Climate Intelligence Unit.
Η Γαλλία και η Ουγγαρία συγκαταλέγονται στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο.
Στη Γαλλία, όπου οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 43 βαθμούς Κελσίου, οι αναθεωρημένες εκτιμήσεις οδήγησαν σε σημαντική μείωση της προβλεπόμενης παραγωγής καλαμποκιού στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, από 57,2 εκατομμύρια τόνους σε 52,7 εκατομμύρια τόνους.
Η ζέστη του Ιουνίου θεωρείται ιδιαίτερα επιβαρυντική επειδή συνέπεσε με κρίσιμα στάδια ανάπτυξης των καλλιεργειών, αυξάνοντας τις απώλειες και εντείνοντας τις ανησυχίες για την αγροτική παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια.
Οι θάλασσες θερμαίνονται και το φαινόμενο El Niño ενισχύεται
Το νέο παγκόσμιο ρεκόρ στη θερμοκρασία της επιφάνειας των θαλασσών καταγράφηκε ενώ ενισχύονται οι συνθήκες El Niño στον τροπικό Ειρηνικό.
Ο Copernicus επισημαίνει ότι οι θερμοκρασίες παρέμειναν εξαιρετικά υψηλές σε μεγάλο τμήμα του τροπικού Ειρηνικού, όπου οι συνθήκες El Niño αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω τους επόμενους μήνες.
Η θέρμανση των ωκεανών δεν αποτελεί μόνο έναν ακόμη δείκτη της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής.
Τα θερμότερα νερά μπορούν να επηρεάσουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα, να προκαλέσουν μετακινήσεις ειδών και να ενισχύσουν ορισμένα ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ στη Μεσόγειο τα επαναλαμβανόμενα θαλάσσια κύματα καύσωνα αποτελούν ήδη ένα ολοένα συχνότερο φαινόμενο.
Τα στοιχεία του Ιουλίου έρχονται να προσθέσουν ένα ακόμη κομμάτι στην εικόνα ενός καλοκαιριού που χαρακτηρίζεται από ταυτόχρονα ρεκόρ στη θερμοκρασία των θαλασσών, επίμονους καύσωνες, ξηρασία, χαμηλές στάθμες ποταμών και ακραία δραστηριότητα πυρκαγιών στην Ευρώπη.
Οι πραγματικές οικονομικές απώλειες μπορεί να φανούν τα επόμενα χρόνια
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι μακροπρόθεσμες οικονομικές ζημίες μπορεί να ξεπεράσουν κατά πολύ τις άμεσες απώλειες, ιδιαίτερα εάν οι περίοδοι ξηρασίας συνεχιστούν για αρκετά χρόνια.
Η μεγάλη ξηρασία που έπληξε την Ευρώπη την περίοδο 2015-2018 προκάλεσε οικονομικές απώλειες ύψους 439 δισ. ευρώ, σύμφωνα με νέα μελέτη υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Οικονομικών Επιστημών του CMCC. Οι επιπτώσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες αλλά βραχυπρόθεσμες στη γεωργία, ενώ στη μεταποίηση και τις κατασκευές ήταν μικρότερες σε μέγεθος, αλλά διήρκεσαν για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι συμβατικές μέθοδοι υπολογισμού των οικονομικών επιπτώσεων της ξηρασίας υποτιμούν σημαντικά το πραγματικό κόστος, καθώς συχνά επικεντρώνονται στις άμεσες απώλειες και δεν συνυπολογίζουν τις επιπτώσεις που μεταφέρονται στα επόμενα χρόνια.
Η Μάρτα Μαστροπιέτρο, ερευνήτρια στο CMCC και στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου και κύρια συγγραφέας της μελέτης, εξηγεί ότι η παρατεταμένη ξηρασία μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο οικονομικών επιπτώσεων.
«Ακόμη και ένα μόνο ξηρό έτος προκαλεί πραγματική οικονομική ζημιά, όμως μια επίμονη ξηρασία είναι διαφορετική: οι επιπτώσεις της μπορούν να συσσωρεύονται σε διαφορετικούς τομείς και να συνεχίζονται για χρόνια μετά», ανέφερε.
«Αυτή η αλληλεπίδραση μεταξύ των πολλαπλασιαζόμενων και των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων είναι αυτό που τείνουν να παραβλέπουν οι συμβατικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων», πρόσθεσε.
Σχεδόν μισό εκατομμύριο εκτάρια έχουν καεί στην Ευρώπη
Την ίδια ώρα, η παρατεταμένη ζέστη και ξηρασία έχουν τροφοδοτήσει ένα ιδιαίτερα καταστροφικό μέτωπο πυρκαγιών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Σχεδόν μισό εκατομμύριο εκτάρια έχουν καεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την αρχή του έτους, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS). Η εκτεταμένη δραστηριότητα των πυρκαγιών έχει συνοδευτεί και από επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης υψηλότερα από τα συνήθη, καθώς η καύση της βλάστησης απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες πυκνού καπνού στην ατμόσφαιρα.
Οι θερμές, ξηρές και θυελλώδεις συνθήκες, οι οποίες ευνοούν την ταχεία εξάπλωση των πυρκαγιών και ταυτόχρονα δυσχεραίνουν σημαντικά το έργο των πυροσβεστικών δυνάμεων, έχουν οδηγήσει σε νέα επίπεδα ρεκόρ όσον αφορά τη σοβαρότητα της πυρομετεωρολογικής περιόδου για τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή του έτους.
Ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντίος, καθηγητής δασικής μηχανικής στο Πανεπιστήμιο της Λέιντα, υπογραμμίζει ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί ολοένα ευνοϊκότερες συνθήκες για την εκδήλωση και την εξάπλωση μεγάλης κλίμακας δασικών πυρκαγιών.
«Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί όλο και πιο ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη τεράστιων δασικών πυρκαγιών», δήλωσε.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει, υπάρχουν τρόποι περιορισμού του κινδύνου, μέσω της κατάλληλης διαχείρισης της βλάστησης και του πολεοδομικού σχεδιασμού.
«Τα καλά νέα είναι ότι, μέσω της διαχείρισης της βλάστησης και του πολεοδομικού σχεδιασμού, μπορούμε να μετριάσουμε σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα», ανέφερε. «Ωστόσο, πρέπει να είμαστε σαφείς ως προς ένα πράγμα: αυτό που σήμερα μας φαίνεται ακραίο θα είναι εξαιρετικά ήπιο σε λίγες δεκαετίες, εάν συνεχίσουμε να μην λαμβάνουμε τα απαραίτητα μέτρα προσαρμογής».
Πηγή: skai.gr
