Η φράση «κινείται με ρυθμούς παγετώνα» υποδηλώνει συνήθως μια εξαιρετικά αργή μεταβολή. Ωστόσο, όσα συνέβησαν στον παγετώνα Hektoria της Ανταρκτικής μέσα σε 15 μήνες ήταν ασυνήθιστα ραγδαία. Μεταξύ Ιανουαρίου 2022 και Μαρτίου 2023, ο παγετώνας έχασε περίπου 25 χιλιόμετρα σε μήκος. Σε αυτό το διάστημα περιλαμβάνεται ένα δίμηνο κατά το οποίο το μέτωπό του (δηλαδή το σημείο όπου ο παγετώνας καταλήγει στη θάλασσα) υποχώρησε περισσότερο από 8 χιλιόμετρα. Σύμφωνα με τη NASA πρόκειται για τον υψηλότερο ρυθμό απώλειας εδραζόμενου πάγου, δηλαδή πάγου που εφάπτεται στον βυθό, που έχει καταγραφεί στη σύγχρονη ιστορία.
Μια ομάδα επιστημόνων δημοσίευσε μια ανάλυση της κατάρρευσης του Hektoria βασισμένη σε μια σειρά δεδομένων τηλεπισκόπησης, διαπιστώνοντας ότι η ιδιαίτερη γεωμετρία του επέτρεψε αυτή τη ραγδαία αλλαγή. Όπως πολλοί παγετώνες στην Ανταρκτική Χερσόνησο, ο Hektoria ξεκινά από την ξηρά και εκτείνεται στη θάλασσα, με το τελευταίο τμήμα του να είναι μια παχιά, πλωτή πλάκα πάγου, ή «γλώσσα πάγου». Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο Hektoria έχασε τόσο τη γλώσσα πάγου του όσο και μια περιοχή εδραζόμενου πάγου που εκτεινόταν πάνω από μια επίπεδη πεδιάδα – με τη δεύτερη να συμβάλλει άμεσα στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Αν και ο Hektoria είναι σχετικά μικρός για τα δεδομένα των παγετώνων της Ανταρκτικής, οι επιστήμονες λένε ότι παρόμοια γεγονότα σε μεγαλύτερους παγετώνες θα μπορούσαν να έχουν πολύ σοβαρότερες συνέπειες, σύμφωνα με τη NASA.
Οι παραπάνω εικόνες αναδεικνύουν το μέγεθος της απώλειας του εδραζόμενου πάγου του Hektoria, στην ανατολική πλευρά της Ανταρκτικής Χερσονήσου. Αξίζει να σημειωθεί πως η δεξιά εικόνα καταγράφηκε περίπου έναν χρόνο μετά τη δραματική υποχώρηση του πάγου, καθώς δεν υπήρχε διαθέσιμη καθαρή (χωρίς νέφωση) λήψη από τον δορυφόρο Landsat τον προηγούμενο Μάρτιο. Σύμφωνα με τη μελέτη, μετά την απότομη αυτή απώλεια, το μέτωπο του Hektoria παρέμεινε σχετικά σταθερό, σε αντίθεση με τον γειτονικό παγετώνα Green, ο οποίος συνέχισε να υποχωρεί.
Το χρονικό της κατάρρευσης
Η αλυσίδα των γεγονότων που οδήγησε στη διάλυση του Hektoria ξεκινά από τις αρχές του 2002. Εκείνη την εποχή, η κρηπίδα πάγου Larsen B, η οποία λειτουργούσε ως στήριγμα για τον Hektoria και τους γειτονικούς παγετώνες, θρυμματίστηκε και κατέρρευσε σε σύντομο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, οι παγετώνες λέπτυναν και υποχώρησαν για αρκετά χρόνια. Το 2011, ο θαλάσσιος πάγος στον κόλπο Larsen B κοντά στο μέτωπο του Hektoria συσσωρεύτηκε αρκετά ώστε να επιτρέψει στον παγετώνα να αρχίσει να επεκτείνεται.
Ωστόσο, μετά από αρκετά χρόνια, η νέα στήριξη για το μέτωπο του παγετώνα αφαιρέθηκε ξαφνικά. Ο θαλάσσιος πάγος στον κόλπο διαλύθηκε τον Ιανουάριο του 2022, πιθανότατα λόγω μεγάλων, αποσταθεροποιητικών ωκεάνιων κυματισμών. Από εκείνο το σημείο, η ραγδαία αλλαγή στον Hektoria ξεκίνησε και πάλι. Κατά το υπόλοιπο του ανταρκτικού καλοκαιριού, η πλωτή γλώσσα πάγου διασπάστηκε σε μια σειρά αποκολλήσεων, με αποτέλεσμα την απώλεια 16 χιλιομέτρων.Το μέτωπο του παγετώνα σταθεροποιήθηκε κατά τη διάρκεια του ανταρκτικού χειμώνα το 2022.
Η διαδικασία που προκάλεσε το δεύτερο στάδιο της ραγδαίας υποχώρησης
Η έρευνα, που βασίστηκε σε δορυφορικά δεδομένα της NASA (όπως η αποστολή ICESat-2), αποκάλυψε ότι ο πάγος είχε λεπτύνει σημαντικά. Ο λεπτότερος εναπομείνας πάγος ήταν ακόμη εδραζόμενος κατά τη διάρκεια της ανταρκτικής άνοιξης του 2022 (αριστερή εικόνα), κατέληξαν οι συγγραφείς της μελέτης, με βάση τον εντοπισμό σεισμών που σημειώθηκαν κάτω από τον παγετώνα. Οι ίδιοι διαπίστωσαν ότι ο πάγος ήταν απλωμένος πάνω από μια σχετικά επίπεδη περιοχή του βραχώδους υποστρώματος, σχηματίζοντας μια πεδιάδα πάγου. Αυτή η γεωμετρία επιτρέπει στο θαλασσινό νερό να διεισδύει στη βάση του παγετώνα κατά την παλίρροια και να ανασηκώνει περιοδικά τον πάγο από το έδαφος. Όταν ο πάγος είναι αρκετά λεπτός, μεγάλες περιοχές μπορούν να ανασηκωθούν και να αποκοπούν ταυτόχρονα. Η διαδικασία αυτή, που ονομάζεται «αποκόλληση λόγω άνωσης» (buoyancy-driven calving), πιστεύεται ότι προκάλεσε το δεύτερο στάδιο της ραγδαίας υποχώρησης του Hektoria, οδηγώντας σε μια πρόσθετη απώλεια μήκους 8 χιλιομέτρων.
Το μέλλον και η τεχνολογία
Η Naomi Ochwat, επικεφαλής της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του Ίνσμπρουκ, τονίζει ότι νέες δορυφορικές πλατφόρμες όπως οι NISAR και SWOT θα βοηθήσουν στην κατανόηση αυτών των φαινομένων. Ο παγετώνας Hektoria φαίνεται πως έχει πλέον χάσει τόσο μεγάλο μέρος της μάζας του που δεν μπορεί να διατηρήσει την ίδια ταχύτητα απώλειας. Όπως σημειώνει ο συν-συγγραφέας Ted Scambos, ο Hektoria βρίσκεται πλέον καθ’ οδόν να μετατραπεί από παγετώνας σε φιόρδ.
Πηγή: skai.gr
